{"id":1108,"date":"2012-01-15T16:56:00","date_gmt":"2012-01-15T21:56:00","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=1108"},"modified":"2015-07-29T08:56:48","modified_gmt":"2015-07-29T06:56:48","slug":"20-hafta-burgess-ve-fikirler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/20-hafta-burgess-ve-fikirler\/","title":{"rendered":"20. hafta: Burgess ve fikirler"},"content":{"rendered":"

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada<\/a> bir a\u00e7\u0131klama var.<\/p><\/blockquote>\n

“Mevzu fikirler ise neden Anthony Burgess? Neden Otomatik Portakal<\/em>?” diye defterime yazal\u0131 ne kadar zaman oldu\u011funu size asla s\u00f6ylemeyece\u011fim. Ama a\u00e7\u0131klamaktan utand\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re s\u00fcrenin uzunlu\u011funu tahmin edebilirsiniz. Fikirlerden olu\u015fan bir roman (novel of ideas ~ roman \u00e0 th\u00e8se) i\u00e7in karakterlerin yemek yedikleri, i\u00e7ki i\u00e7tikleri veya fl\u00f6rt ettikleri anlar\u0131n aras\u0131nda birbirleriyle felsefi sorular\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ya da bireysel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri romanlara verilen isim dersek \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 da olsa do\u011fruyu s\u00f6ylemi\u015f oluruz. Bu eserlerin enerjisinin as\u0131l kayna\u011f\u0131 fikirlerdir ve bu fikirler eserdeki t\u00fcm duygular\u0131, ahlaki se\u00e7imleri ve ki\u015fisel ili\u015fkileri y\u00f6netir ve \u015fekillendirirler. Bu tarz\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 Plato’nun Diyalog<\/em>‘lar\u0131na kadar uzan\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a>Dikkat ettiyseniz biraz \u00f6nce “Roman \u00e0 th\u00e8se” diyerek konumuzun Frans\u0131zca ismini de and\u0131m. Bu an\u0131\u015f\u0131mda terimi ortaya atanlar\u0131n Frans\u0131zlar olmas\u0131 \u00f6nemli rol oynuyor. Fikirleri tart\u0131\u015fan romanlar\u0131n ana vatan\u0131n\u0131n 17. y\u00fczy\u0131ldan sonra devrim ya\u015famam\u0131\u015f bir topluma sahip olan \u0130ngiltere de\u011fil de k\u0131ta Avrupa’s\u0131n\u0131n olmas\u0131 \u00e7ok da garip de\u011fil asl\u0131nda. \u0130ngiltere’de bir Dostoyevski’nin ya da Thomas Mann’\u0131n veyahut Jean Paul Sartre’\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok. \u00dclkede bu isimlere en \u00e7ok yakla\u015fan ki\u015fi \u00f6rne\u011fin Women in Love<\/em> ile D. H. Lawrence olmu\u015f -ki bu projede okudu\u011fumuz i\u00e7in \u00e7ok da iyi bildi\u011fimiz \u00fczere bu romandaki fikirler fena halde ki\u015fiseldir. Gene \u0130ngiltere’de 19. y\u00fczy\u0131lda d\u00f6nemin modas\u0131 tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan katoliklik, anglikanizm hakk\u0131nda y\u00fczlerce kitap yaz\u0131lm\u0131\u015f. Bu romanlar sahip olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck edebi de\u011fer ve bol melodram\u0131 bir tarafa b\u0131rakacak olursak “fikirlerde” evrenselli\u011fi yakalayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in unutulup gitmi\u015fler (Oysa Dostoyevski bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 Dostoyevski).<\/p>\n

\u0130ngiliz yazarlar ve “fikirler” ancak iki durumda bir araya geldiklerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmi\u015f: Birincisi komik ya da satirik romanlarda, ikincisi ise distopya\/\u00fctopyay\u0131 konu alan fantezi eserlerde. Gelecek haftalarda hakk\u0131nda konu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z Malcolm Bradbury’nin History Man<\/em>‘i birinci t\u00fcre \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Anthony Burgess’in Otomatik Portakal<\/em>‘\u0131 ise distopyay\u0131 konu edinmi\u015f romanlar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Burgess otobiyografisinde bu \u00fcnl\u00fc roman\u0131nda 1960’lardaki gen\u00e7 \u0130ngiliz holiganlar\u0131n kendisine esin kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f. Yazma amac\u0131 medeni bir toplumun etik standartlar\u0131ndan taviz vermeden kendisini anar\u015fik bir vah\u015fetten nas\u0131l koruyabilece\u011fini kurgulamak istemesiymi\u015f. Eserde (eminim hepinizin bildi\u011fi \u00fczere) seks ve vah\u015fet su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyen gen\u00e7 serseri Alex’in hapishaneden kurtulmak i\u00e7in Pavlov-vari bir terapiye kat\u0131lmay\u0131 kabul etmesi anlat\u0131l\u0131r. Otomatik Portakal<\/em> t\u0131pk\u0131 kendisiyle benzer \u00f6rnekler olan George Orwell’in 1984<\/em>‘\u00fc, William Morris’in News From Nowhere<\/em>‘i gibi gelecekte ge\u00e7er. B\u00f6ylece Burgess toplumsal ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin limitlerinden kendini kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. Burgess’in romandaki bir di\u011fer zekice hamlesi \u00f6nceki haftalarda i\u015fledi\u011fimiz Teenage Skaz<\/a>‘\u0131 Alex’in \u00fczerinde ba\u015far\u0131yla uygulamas\u0131d\u0131r. Alex Rus\u00e7a’dan dev\u015firme farkl\u0131 bir dil kullan\u0131r. Bu \u015fekildeki dil kullan\u0131m\u0131 okuyucunun anlat\u0131lan deh\u015fet verici aksiyonlardan i\u011frenmesini engeller ve okuyucu tart\u0131\u015f\u0131lan fikre odaklanabilir.<\/p>\n

\u00d6zg\u00fcr iradenin ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri engellemek i\u00e7in \u00f6zg\u00fcr iradenin bilimsel ko\u015fulland\u0131rmalarla sanal olarak imha edilmesinin daha k\u00f6t\u00fcc\u00fcl bir \u015fey olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kitab\u0131nda tart\u0131\u015fan Burgess hem yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde hem de g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok konu\u015fulan bir eser ortaya \u00e7\u0131kartabildi. Bu da bahsetti\u011fi fikirlerde evrenselli\u011fi yakalayabildi\u011finin bir kan\u0131t\u0131 olsa gerek. Stanley Kubrick’in bu romana neler yapt\u0131\u011f\u0131 ise takdir edersiniz ki ba\u015fka bir yaz\u0131n\u0131n konusu olacak kadar geni\u015f bir mevzu, ayr\u0131ca konu\u015furuz.<\/p>\n

Gelecek hafta haz\u0131r konusu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken History Man<\/em>‘i mi aradan \u00e7\u0131kartsam yoksa planlad\u0131\u011f\u0131m gibi Lucky Jim<\/em>‘le mi devam etsem karar veremedim. Siz olsan\u0131z hangisini se\u00e7erdiniz?<\/p>\n

* Her iki g\u00f6rselin de telif haklar\u0131 yay\u0131nc\u0131 kurulu\u015flara aittir. G\u00fczelonlu’da bilgilendirme amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada bir a\u00e7\u0131klama var. “Mevzu fikirler ise neden Anthony Burgess? Neden Otomatik Portakal?” diye defterime yazal\u0131 ne kadar zaman oldu\u011funu size asla s\u00f6ylemeyece\u011fim. Ama a\u00e7\u0131klamaktan utand\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re s\u00fcrenin uzunlu\u011funu tahmin edebilirsiniz. Fikirlerden olu\u015fan bir roman (novel of ideas ~ roman \u00e0 th\u00e8se) i\u00e7in karakterlerin yemek yedikleri, i\u00e7ki i\u00e7tikleri veya fl\u00f6rt ettikleri anlar\u0131n aras\u0131nda birbirleriyle felsefi sorular\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ya da bireysel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri romanlara verilen isim dersek \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 da olsa do\u011fruyu s\u00f6ylemi\u015f oluruz. Bu eserlerin enerjisinin as\u0131l kayna\u011f\u0131 fikirlerdir ve bu fikirler eserdeki t\u00fcm duygular\u0131, ahlaki se\u00e7imleri ve ki\u015fisel ili\u015fkileri y\u00f6netir ve \u015fekillendirirler. Bu tarz\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 Plato’nun Diyalog‘lar\u0131na kadar uzan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1155,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[271,269,105,270,107],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1108"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1108"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1108\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3637,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1108\/revisions\/3637"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1108"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}