{"id":227,"date":"2009-10-13T09:40:07","date_gmt":"2009-10-13T14:40:07","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=227"},"modified":"2015-07-10T14:16:57","modified_gmt":"2015-07-10T12:16:57","slug":"ah-manet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/ah-manet\/","title":{"rendered":"Ah Manet!"},"content":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131n iyi bildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bir konu hakk\u0131nda ans\u0131z\u0131n o g\u00fcne kadar g\u00f6rmedi\u011fi bir \u015feyi fark etmesi enteresan bir duygudur. Bu hissi bana ge\u00e7en haftalarda Manet ya\u015fatt\u0131.<\/p>\n

Ressama ilgi duyan herkesin \u00c9douard Manet<\/a>, Suzanne Manet<\/a> ve Victorine Meurent<\/a> ili\u015fkisi hakk\u0131nda kafas\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6yk\u00fc vard\u0131r. Benim de vard\u0131. Kendi hik\u00e2yeme ge\u00e7meden \u00f6nce bilmeyenler i\u00e7in d\u00f6nemsel bir a\u00e7\u0131klama yapay\u0131m:<\/p>\n

\"Victorine<\/p>\n

Manet, Parisli zengin bir ailenin o\u011fludur. 18 ya\u015f\u0131ndayken Hollanda’dan gelmi\u015f Suzanne Leenhoff, Manet ve erkek karde\u015fine piyano dersleri vermeye ba\u015flar. \u0130kilinin ili\u015fkisi de bu dersler s\u0131ras\u0131nda geli\u015fir. 1852 y\u0131l\u0131nda Suzanne, bir erkek \u00e7ocuk d\u00fcnyaya getirir. \u00c7ocu\u011fa ailenin \u015ferefini korumak maksad\u0131yla Manet soyad\u0131 verilmez. Bu s\u0131rada \u015fehrin \u00fcst tabakas\u0131 bu \u00e7ocu\u011fun ressamdan, ressam\u0131n babas\u0131ndan ya da erkek karde\u015finden olabilece\u011fini konu\u015fmaktad\u0131r. \u00c9douard ve Suzanne ancak 1861’de sanat\u00e7\u0131n\u0131n babas\u0131n\u0131n vefat\u0131ndan sonra evlenirler ve \u00f6l\u00fcm onlar\u0131 ay\u0131rana kadar evli kal\u0131rlar. \u00d6te yandan ressam, Victorine’le 1862 y\u0131l\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r ve bu tarihten sonra kad\u0131n\u0131 pek \u00e7ok kez tablolar\u0131nda model olarak kullan\u0131r. Victorine fakir bir aileden gelmektedir. Gitar \u00e7alarak, modellik ya da fahi\u015felik yaparak para kazand\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenenler aras\u0131ndad\u0131r. Ayr\u0131ca, resim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla Paris Salonu’na da birka\u00e7 kere kabul edilmi\u015ftir. Manet ve Meurent’nin ili\u015fkisi hakk\u0131nda fazla bilgi yoktur. Fakat, eserlerinde arkada\u015flar\u0131n\u0131 ya da akrabalar\u0131n\u0131 model olarak kullanan Manet’nin Victorine \u0131srar\u0131 manidar bulunur.<\/p>\n

Sanat tarih\u00e7ileri ve kitap yazarlar\u0131, bu \u00fc\u00e7l\u00fc hakk\u0131nda yazd\u0131klar\u0131yla bize tarafl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ne demek oldu\u011funu \u00f6\u011fretebilirler. Bu grup, benim gibi ilk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc andan itibaren Victorine’e platonik sevgi duyan bir insan\u0131 bile \u015fa\u015f\u0131rtacak kadar Suzanne d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Gelelim “benim hik\u00e2yeme”. Ben, ressam\u0131n uzun s\u00fcre a\u015f\u0131k oldu\u011fu Suzanne’e a\u015fk\u0131n\u0131n s\u00f6nmesinden sonra ise i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck minnet bar\u0131nd\u0131ran derin bir sevgi duydu\u011funa inan\u0131yordum. \u0130li\u015fkilerinin \u00fcst makamlarca yasakland\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda sab\u0131rla, sadakatle ve \u015fikayet etmeden kendisini bekleyen bir kad\u0131n\u0131n her erke\u011fi etkileyebilece\u011fine eminim. Hatta bu a\u00e7\u0131dan Suzanne – \u00c9douard ili\u015fkisini VIII. Henry – Catherine of Aragorn ili\u015fkisine benzetirim. Henry de kral oldu\u011fu ilan edilir edilmez s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ya\u015famak pahas\u0131na, on sene boyunca a\u015fkla bekledi\u011fini iddia eden Catherine’le evlenmi\u015fti. Catherine’e olan minnetini ve sevgisini ise ancak kad\u0131n\u0131n kendisine bir erkek \u00e7ocuk veremeyecek kadar ya\u015fland\u0131\u011f\u0131ndan emin olmas\u0131 yok edebilmi\u015fti. E\u011fer Catherine, Henry’e bir erkek \u00e7ocuk verebilseydi \u00e7iftin evlili\u011fini hi\u00e7 kimse bozamazd\u0131. Konumuzla bir alakas\u0131 yok ama Suzanne, bir erkek \u00e7ocu\u011fa Henry kadar ihtiyac\u0131 olmayan Manet’ye, ressam daha istemeden o \u00e7ocu\u011fu vermi\u015fti.<\/p>\n

\u00d6te yandan Victorine’in Manet’yi ilk bak\u0131\u015fta b\u00fcy\u00fcledi\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum (Kimi b\u00fcy\u00fclemez ki?). Bu ikili aras\u0131ndaki ili\u015fkinin ise cinsel boyuttan duygusal boyuta ge\u00e7ti\u011fine inanmak bana zor geliyor. Victorine’in Paris’in ac\u0131mas\u0131z d\u00fcnyas\u0131nda saf ve cahil kald\u0131\u011f\u0131ndan hi\u00e7bir \u015f\u00fcphem yok. Bu da onu hem Manet’yle hem de di\u011fer erkeklerle ili\u015fkilerinde aptal k\u0131z pozisyonuna illa ki d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani k\u0131saca ben Victorine’i hi\u00e7bir zaman \u00c9douard – Suzanne evlili\u011fi i\u00e7in bir tehlike olarak g\u00f6rmedim. Victorine, Berthe ya da Eva fark etmez, hi\u00e7bir kad\u0131n\u0131n bu ikili aras\u0131ndaki evlili\u011fi ve Manet’nin kar\u0131s\u0131na duydu\u011fu sayg\u0131y\u0131 (bu sayg\u0131n\u0131n da minnetle kar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu bir kere daha vurgulayay\u0131m) bitiremeyece\u011fine neredeyse eminim.<\/p>\n

Bu noktada konuyla ilgili yap\u0131lan baz\u0131 yorumlar i\u00e7in de cevaplar\u0131m olu\u015ftu. Mesela, s\u0131k s\u0131k neden Manet’nin Suzanne’in \u00e7ok az portresini yapt\u0131\u011f\u0131 ve kad\u0131n\u0131 n\u00fc resmetmedi\u011fi sorulur. Bence bu sorular\u0131n tek bir cevab\u0131 var: \u00c7\u00fcnk\u00fc Suzanne onun kar\u0131s\u0131yd\u0131. Evet, Manet pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan Rubens’i \u00f6rnek alm\u0131\u015f olabilir. Ama kar\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131plak betimleme konusunda Hollandal\u0131 ustas\u0131n\u0131n yolunu izlememeyi se\u00e7mesi bana \u00e7ok da garip gelmiyor. Dahas\u0131 Suzanne’in tek, ressam\u0131n ilk n\u00fc portresi olan La Nymphe Surprise<\/a>‘yi d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda sanat\u00e7\u0131 \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda tercih etmedi\u011fi bir kutsal tema belirlemi\u015fti. Dahas\u0131 kad\u0131n Manet’nin di\u011fer kad\u0131n kahramanlar\u0131 gibi vah\u015fi, cesur ya da samimi de\u011fil \u00fcrkek g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Bu tablonun y\u0131llarca ressam\u0131n st\u00fcdyosunda kalmas\u0131, sat\u0131lmamas\u0131 ya da hi\u00e7bir sergide yer almamas\u0131 da Manet’nin kar\u0131s\u0131n\u0131 koruma tezimi g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n

\u015e\u00f6yle d\u00fcr\u00fcst bir yorum yapmam\u0131n da bir sak\u0131ncas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Suzanne bir Hollandal\u0131yd\u0131 ve \u00fclkesinin tipik v\u00fccut yap\u0131s\u0131na sahipti. Modern d\u00fcnyan\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131n araland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde, modern d\u00fcnyan\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralayan ressam i\u00e7in bu v\u00fccut eski moda kalm\u0131\u015f olabilir. Kad\u0131n\u0131n bedeni Hollanda Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u0131 ustalar\u0131na g\u00f6nderme yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in uygundu ama Paris’in en pop\u00fcler kad\u0131n\u0131 standartlar\u0131n alt\u0131nda s\u0131skal\u0131\u011f\u0131 ile me\u015fhur Marguerite Bellanger iken Suzanne’de \u0131srar etmek mant\u0131kl\u0131 olmazd\u0131.<\/p>\n

Manet, Victorine’nin ba\u015fka bir erkekle ABD’ye gitmesine tepki g\u00f6stermedi ya da d\u00fcnyas\u0131 ba\u015fka kad\u0131nlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile ayd\u0131nlan\u0131rken dahi izin alarak at\u00f6lyesine girebilen kar\u0131s\u0131n\u0131 terk etmedi. Zaman zaman hem o\u011flunu hem de kar\u0131s\u0131n\u0131 sayg\u0131n ev hayatlar\u0131 i\u00e7inde resmetti. \u00c7\u00fcnk\u00fc bana kal\u0131rsa Manet, her \u015feye ra\u011fmen sadakatine ve vefas\u0131na hayran oldu\u011fu kar\u0131s\u0131n\u0131 seviyordu, ona zarar vermek ya da itibar\u0131n\u0131 zedelemek istemiyordu.<\/p>\n

\"Olympia\"

Olympia<\/p><\/div>\n

B\u00fct\u00fcn bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi yaralayan kan\u0131ta ise Manet ile ilgili bir kitab\u0131 okurken ula\u015ft\u0131m. Kitab\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Suzanne’in mavi bir kanapeye uzanm\u0131\u015f haldeki tablosundan bahsediliyordu. \u00d6nce yazar\u0131n hata yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Suzanne’li tablolar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde yazar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na en yak\u0131n eser kad\u0131n\u0131n k\u0131yafetinin mavi oldu\u011fu ve (uzanmak yerine) oturdu\u011fu bir \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131. Sonra bir anda bilmedi\u011fim bir tablonun varl\u0131\u011f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131yla irkildim. Internet’te biraz arama yapmam\u0131n sonucunda benim senelerdir bir kere bile kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131m o Suzanne tablosu kar\u015f\u0131mda duruyordu.<\/p>\n

\"Mavi

Mavi Kanape \u00fczerindeki Suzanne<\/p><\/div>\n

Eser arka plan\u0131n\u0131n g\u00fczelli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda benim i\u00e7in tam bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 oldu. Uzun y\u0131llard\u0131r kafamda kurdu\u011fum Suzanne-\u00c9douard-Victorine ili\u015fkisine yepyeni bir boyut ekleniyordu. Manet’nin hayat arkada\u015f\u0131n\u0131 betimledi\u011fi bu tablosu Olympia’n\u0131n k\u00f6t\u00fc bir parodisi de\u011fil miydi? Suzanne, narin, cesur bak\u0131\u015fl\u0131, pembemsi beyazl\u0131ktaki Olympia ile asla rekabet edemeyece\u011fi bir kulvardayd\u0131. \u00dcstelik kendi kocas\u0131, yani benim onu sevdi\u011fini ve k\u0131r\u0131lmas\u0131na hi\u00e7bir \u015fekilde izin vermeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm kocas\u0131, kad\u0131n\u0131 bu pozisyona d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Manet, e\u015finden, iki aya\u011f\u0131 birbirine kavu\u015fmayan, r\u00fck\u00fc\u015f bir Olympia yaratm\u0131\u015ft\u0131. Tabloyla ilgili ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131\u011f\u0131mda fark ettim ki bir ele\u015ftirmen bu durumu Mona Lisa’ya b\u0131y\u0131k \u00e7izmekten<\/a> daha ironik buldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f. Ben ise tabloyla ilk kar\u015f\u0131lamamda g\u00f6zlerimin dolmas\u0131ndan m\u00fctevellit durumu ancak g\u00f6z ya\u015fart\u0131c\u0131 olarak tan\u0131mlayabilirim.<\/p>\n

\u015eimdilerde, ili\u015fkileri hakk\u0131nda yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc fark etti\u011fim \u00fc\u00e7l\u00fc hakk\u0131nda yazmam gereken yeni bir senaryo var. \u00dcstelik tutarl\u0131 sand\u0131\u011f\u0131m bir \u00f6ncekinin hala da en az\u0131ndan ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken. Manet beni bu derece hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratm\u0131\u015fken kar\u0131s\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda neler d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hayal etmeyi ise sizlere b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131n iyi bildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bir konu hakk\u0131nda ans\u0131z\u0131n o g\u00fcne kadar g\u00f6rmedi\u011fi bir \u015feyi fark etmesi enteresan bir duygudur. Bu hissi bana ge\u00e7en haftalarda Manet ya\u015fatt\u0131. Ressama ilgi duyan herkesin \u00c9douard Manet, Suzanne Manet ve Victorine Meurent ili\u015fkisi hakk\u0131nda kafas\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6yk\u00fc vard\u0131r. Benim de vard\u0131. Kendi hik\u00e2yeme ge\u00e7meden \u00f6nce bilmeyenler i\u00e7in d\u00f6nemsel bir a\u00e7\u0131klama yapay\u0131m: Manet, Parisli zengin bir ailenin o\u011fludur. 18 ya\u015f\u0131ndayken Hollanda’dan gelmi\u015f Suzanne Leenhoff, Manet ve erkek karde\u015fine piyano dersleri vermeye ba\u015flar. \u0130kilinin ili\u015fkisi de bu dersler s\u0131ras\u0131nda geli\u015fir. 1852 y\u0131l\u0131nda Suzanne, bir erkek \u00e7ocuk d\u00fcnyaya getirir. \u00c7ocu\u011fa ailenin \u015ferefini korumak maksad\u0131yla Manet soyad\u0131 verilmez. Bu s\u0131rada \u015fehrin \u00fcst tabakas\u0131 bu \u00e7ocu\u011fun ressamdan, ressam\u0131n babas\u0131ndan ya da erkek karde\u015finden olabilece\u011fini konu\u015fmaktad\u0131r. \u00c9douard ve Suzanne ancak 1861’de sanat\u00e7\u0131n\u0131n babas\u0131n\u0131n vefat\u0131ndan sonra evlenirler ve \u00f6l\u00fcm onlar\u0131 ay\u0131rana kadar evli kal\u0131rlar. \u00d6te yandan ressam, Victorine’le 1862 y\u0131l\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r ve bu tarihten sonra kad\u0131n\u0131 pek \u00e7ok kez tablolar\u0131nda model olarak kullan\u0131r. Victorine fakir bir aileden gelmektedir. Gitar \u00e7alarak, modellik ya da fahi\u015felik yaparak para kazand\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenenler aras\u0131ndad\u0131r. Ayr\u0131ca, resim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla Paris Salonu’na da birka\u00e7 kere kabul edilmi\u015ftir. Manet ve Meurent’nin ili\u015fkisi hakk\u0131nda fazla bilgi yoktur. Fakat, eserlerinde arkada\u015flar\u0131n\u0131 ya da akrabalar\u0131n\u0131 model olarak kullanan Manet’nin Victorine \u0131srar\u0131 manidar bulunur.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":239,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[79,11,17,78,77],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3674,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227\/revisions\/3674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}