{"id":3099,"date":"2015-03-29T20:55:32","date_gmt":"2015-03-29T18:55:32","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=3099"},"modified":"2015-07-10T14:32:19","modified_gmt":"2015-07-10T12:32:19","slug":"deliler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/deliler\/","title":{"rendered":"Deliler"},"content":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131n Louvre M\u00fczesi’nde ya\u015fayabilece\u011fi en \u00f6nemli tecr\u00fcbelerden birinin Frans\u0131z ressam Th\u00e9odore G\u00e9ricault’nun Medusa’n\u0131n Sal\u0131<\/em> tablosunu g\u00f6rmesi olaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Bu dev tabloyla ilgili ufak an\u0131m\u0131 sizlerle daha \u00f6nce payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m<\/a>.<\/p>\n

2014’\u00fcn benim a\u00e7\u0131mdan en \u015fansl\u0131 zamanlar\u0131ndan biri ise ba\u015fka yerlerde dola\u015f\u0131rken f\u0131rsat yarat\u0131p Ghent’teki “G\u00e9ricault: Merhamet Par\u00e7ac\u0131klar\u0131” sergisini ziyaret edebilmem oldu. Sergi G\u00e9ricault’nun neden korku, ac\u0131, delilik ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn ressam\u0131 olarak an\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizlere g\u00f6stermek i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f gibiydi ve sergilenen resimler, \u00e7izimler, dok\u00fcmanlar kesinlikle bu amaca hizmet ediyordu.<\/span><\/p>\n

Bug\u00fcn sizlere anlatmak i\u00e7in se\u00e7ti\u011fim konu Medusa’n\u0131n Sal\u0131<\/em> de\u011fil. Daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fim gibi Julian Barnes, 10.5 B\u00f6l\u00fcmde D\u00fcnya Tarihi<\/em> isimli kitab\u0131nda tabloyu \u00f6yle g\u00fczel anlat\u0131r ki benim bir daha b\u00f6yle bir i\u015fe giri\u015fmem i\u00e7in hi\u00e7bir sebep olamaz. Ama G\u00e9ricault’nun Medusa’n\u0131n Sal\u0131<\/em> kadar etkileyici Deliler<\/em> serisi hep g\u00f6zden ka\u00e7ar. Bu yaz\u0131da bu konuya e\u011filerek kendi ad\u0131ma Deliler<\/em>‘e haklar\u0131n\u0131 teslim etmek istiyorum.<\/p>\n

\"Medusa'n\u0131n<\/a><\/p>\n

G\u00e9ricault, Medusa’n\u0131n Sal\u0131’n\u0131 1819 y\u0131l\u0131nda tamamlad\u0131 ve tablo o y\u0131l\u0131n Paris Salonu’nda sergilendi. Frans\u0131z halk\u0131n\u0131n \u00e7ok be\u011fendi\u011fi tablo, ressam\u0131n \u00fcn\u00fcn\u00fcn \u0130ngiltere’ye kadar yay\u0131lmas\u0131na sebep oldu. 1820’de Londra’ya davet edildi ve Medusa’n\u0131n Sal\u0131<\/em> bu \u015fehirde de sergilendi. Ressam Paris’e 1821 y\u0131l\u0131nda d\u00f6nd\u00fc. Ayn\u0131 y\u0131l stajyer doktor \u00c9tienne-Jean Georget Paris’teki bir ak\u0131l hastanesinde farkl\u0131 sebepler y\u00fcz\u00fcnden yatan on hastan\u0131n portrelerini yapmas\u0131 i\u00e7in G\u00e9ricault’ya sipari\u015f verdi.<\/p>\n

<\/p>\n

[Ben psikoloji konusunda uzman bir isim de\u011filim. Yazacaklar\u0131mda yanl\u0131\u015f bir \u015fey olursa l\u00fctfen d\u00fczeltin] Bu on hastan\u0131n da derdi ilk kez 1810 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z psikiyatrist Jean \u00c9tienne Esquirol’\u0131n ortaya att\u0131\u011f\u0131 bir terim olan “monomania” idi. Monomania, tek bir \u015feye kar\u015f\u0131 duyulan abart\u0131l\u0131 ve tak\u0131nt\u0131l\u0131 ilgi\/co\u015fku manas\u0131na geliyor.<\/p>\n

G\u00e9ricault ve sipari\u015fi veren \u00c9tienne-Jean Georget’nin nas\u0131l tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 konusu muamma. Bu konuda \u00fc\u00e7 teori var:<\/p>\n

1. 1819’da sinir krizi ge\u00e7iren ve depresyona giren ressam\u0131 doktorun tedavi etti\u011fi.
\n2. Eserlerini daha ger\u00e7ek\u00e7i \u00e7izmek i\u00e7in hastanenin morgunu s\u0131k s\u0131k ziyaret eden ressamla doktorun morgda tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131
\n3. Sipari\u015ften \u00f6nce ikilinin tan\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131, doktorun ressam\u0131n \u00fcn\u00fcn\u00fc duyup kendisini tuttu\u011fu<\/p>\n

Ailesinde de bu tip hastalar\u0131n oldu\u011fu, hatta b\u00fcy\u00fck babas\u0131 ve amcas\u0131n\u0131n rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 sonucu \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bilinen G\u00e9ricault, on tabloyu da tamamlad\u0131. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze be\u015f tanesi ula\u015fabildi.<\/p>\n

\"Th\u00e9odore-G\u00e9ricault-Portrait-of-a-Kleptomaniac\"<\/a><\/p>\n

Yukar\u0131da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz tablonun ad\u0131 Bir Kleptoman’\u0131n Portresi<\/em> (1822). Bu tablo, benim Deliler serisinden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ilk eser. Adam\u0131n surat\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda bir sorun oldu\u011funu anl\u0131yorsunuz. Ama sorunun ne oldu\u011fu portrenin isminde belirtilmese tam bir gizem. Bu portrede \u00f6yle bir belirsizlik var ki bu belirsizlik hem insan\u0131 rahats\u0131z ediyor hem de eseri be\u011fenmenize sebep oluyor.<\/p>\n

\"840px-The_mad_woman-Theodore_Gericault\"<\/a><\/p>\n

Bu serinin en me\u015fhur tablosu ise K\u0131skan\u00e7l\u0131k Tak\u0131nt\u0131s\u0131ndan Muzdarip Kad\u0131n\u0131n Portresi<\/em>. Bu kad\u0131na uzaktan bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda hi\u00e7bir anormallik fark etmiyorsunuz. Ancak yeteri kadar yak\u0131na geldi\u011finizde bak\u0131\u015flar\u0131ndaki sertli\u011fi ve h\u0131r\u00e7\u0131nl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rebiliyorsunuz. S\u0131radan ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131nla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya de\u011filsiniz, bu kad\u0131n\u0131n sorunlar\u0131 var. G\u00f6zleri a\u011flamaktan k\u0131zarm\u0131\u015f, ten rengi bile sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011fil.<\/p>\n

\"child<\/a><\/p>\n

Bu tablonun ismi ise “\u00c7ocuk Al\u0131koyucusunun Portresi”. Kay\u0131tlarda tablonun ismi d\u0131\u015f\u0131nda modelle ilgili bir bilgi yok ama isimden bu adam\u0131n pedofili oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Adam\u0131n izleyenin g\u00f6z\u00fcne bakmamas\u0131 ve mutsuz g\u00f6r\u00fcnmesi d\u0131\u015f\u0131nda kendi elini veren bir y\u00f6n\u00fc yok. Hatta portreye daha \u00e7ok bakt\u0131k\u00e7a G\u00e9ricault’nun hasta adam\u0131 yarg\u0131lamam\u0131z\u0131 istemedi\u011fini sonucunu \u00e7\u0131kartabiliriz.<\/p>\n

\"madwoman-theodore-gericault\"<\/a><\/p>\n

Bu kad\u0131n\u0131n tak\u0131nt\u0131s\u0131 ise kumarm\u0131\u015f. Louvre M\u00fczesi’nde g\u00f6rebilece\u011finiz bu tablodaki kad\u0131n k\u0131skan\u00e7l\u0131k ac\u0131s\u0131 \u00e7eken kad\u0131na nazaran daha iyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama kaybolmu\u015f bir hali var.<\/p>\n

\"Gericault,<\/a><\/p>\n

Son tablodaki adam\u0131n rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ise olduk\u00e7a bilindik: Kendini Napolyon zannediyormu\u015f. Kimbilir, belki de tarihte kendini Napolyon zanneden ilk adama bak\u0131yoruzdur \u015fu anda.<\/p>\n

Sanat tarihinde daha \u00f6nce de delileri konu eden ressamlar olmu\u015ftu. Fakat bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda delileri hareket halinde, bir olay\u0131 ya\u015farken betimlenmi\u015fti (en basit \u00f6rne\u011fi Goya’n\u0131n delileri). G\u00e9ricault ise hastalar\u0131na bir arka plan dahi yaratmam\u0131\u015ft\u0131. Resimlerde hastane, doktor ya da bu insanlar\u0131n ak\u0131l hastanesinde oldu\u011funu g\u00f6steren hi\u00e7bir ipucu g\u00f6remiyoruz. Ayr\u0131ca hastal\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren hi\u00e7bir eylem i\u00e7inde de de\u011filler. G\u00e9ricault, o g\u00fcne kadar s\u00fcregelen standart deli prototipinden \u00e7\u0131k\u0131p tablolar\u0131nda ak\u0131l hastas\u0131 “birey”ler yaratt\u0131.<\/p>\n

Yukar\u0131daki b\u00fct\u00fcn portrelerde, ressam, modellerin y\u00fczlerini \u00f6n plana \u00e7\u0131kart\u0131p bedenlerini arka planda b\u0131rakm\u0131\u015f. \u00d6rne\u011fin hi\u00e7birinin ellerini g\u00f6remiyoruz. Bunun sebebi de G\u00e9ricault’nun hastal\u0131klar\u0131n beyinle ilgili oldu\u011funu; bedenleriyle ilgili bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak istemesi. Tablolar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 kanvaslar fark\u0131 boyutlarda da olsa, G\u00e9ricault b\u00fct\u00fcn kafalar\u0131 do\u011fal boyutlar\u0131nda \u00e7izmeyi tercih etmi\u015f.<\/p>\n

G\u00e9ricault, Paris Salonu’nda \u00fcnlendi\u011finde sadece 27 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131, kendine g\u00fcvenen gen\u00e7 bir adamd\u0131. Resim kariyeri boyunca tek bir \u015feyi hedefledi: “Ne kadar ileri gidebilirim?” Ressam, bu y\u00fczden ac\u0131 \u00e7eken insanlara y\u00f6neldi. \u0130zleyicilerin ac\u0131 \u00e7eken bu insanlara, kendilerini rahat hissettikleri uzak bir noktadan, hissedilenlere dahil olmadan bakmas\u0131n\u0131 istemiyordu. Ordu tablolar\u0131nda bile generalleri, imparatoru ya da di\u011fer y\u00fcksek r\u00fctbeli askerleri de\u011fil, trajedinin ger\u00e7ek kurbanlar\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc erleri \u00e7izmeyi tercih etti. San\u0131r\u0131m ba\u015fard\u0131 da. Medusa’n\u0131n Sal\u0131<\/em>‘n\u0131 g\u00f6ren Delacroix, “burada hepimiz tek aya\u011f\u0131m\u0131z suyun i\u00e7inde dikiliyoruz” demi\u015fti.<\/p>\n

\"theodore<\/a><\/p>\n

G\u00e9ricault, 27 ya\u015f\u0131nda Paris Salonu’nda kazand\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131dan sadece 5 sene sonra 32 ya\u015f\u0131ndayken \u00f6ld\u00fc. \u00d6lmeden \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 son otoportresi \u00f6nceki t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan daha \u015fok ediciydi. Bakanda korku ve merhameti ayn\u0131 anda hissettiren bu otoportresi g\u00f6zlemledi\u011fi\/hissetti\u011fi t\u00fcm ac\u0131lar\u0131 kaps\u0131yor gibi.<\/p>\n

[G\u00e9ricault konusu burada bitmedi. Devam edece\u011fim.]<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsan\u0131n Louvre M\u00fczesi’nde ya\u015fayabilece\u011fi en \u00f6nemli tecr\u00fcbelerden birinin Frans\u0131z ressam Th\u00e9odore G\u00e9ricault’nun Medusa’n\u0131n Sal\u0131 tablosunu g\u00f6rmesi olaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Bu dev tabloyla ilgili ufak an\u0131m\u0131 sizlerle daha \u00f6nce payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. 2014’\u00fcn benim a\u00e7\u0131mdan en \u015fansl\u0131 zamanlar\u0131ndan biri ise ba\u015fka yerlerde dola\u015f\u0131rken f\u0131rsat yarat\u0131p Ghent’teki “G\u00e9ricault: Merhamet Par\u00e7ac\u0131klar\u0131” sergisini ziyaret edebilmem oldu. Sergi G\u00e9ricault’nun neden korku, ac\u0131, delilik ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn ressam\u0131 olarak an\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizlere g\u00f6stermek i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f gibiydi ve sergilenen resimler, \u00e7izimler, dok\u00fcmanlar kesinlikle bu amaca hizmet ediyordu. Bug\u00fcn sizlere anlatmak i\u00e7in se\u00e7ti\u011fim konu Medusa’n\u0131n Sal\u0131 de\u011fil. Daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fim gibi Julian Barnes, 10.5 B\u00f6l\u00fcmde D\u00fcnya Tarihi isimli kitab\u0131nda tabloyu \u00f6yle g\u00fczel anlat\u0131r ki benim bir daha b\u00f6yle bir i\u015fe giri\u015fmem i\u00e7in hi\u00e7bir sebep olamaz. Ama G\u00e9ricault’nun Medusa’n\u0131n Sal\u0131 kadar etkileyici Deliler serisi hep g\u00f6zden ka\u00e7ar. Bu yaz\u0131da bu konuya e\u011filerek kendi ad\u0131ma Deliler‘e haklar\u0131n\u0131 teslim etmek istiyorum. G\u00e9ricault, Medusa’n\u0131n Sal\u0131’n\u0131 1819 y\u0131l\u0131nda tamamlad\u0131 ve tablo o y\u0131l\u0131n Paris Salonu’nda sergilendi. Frans\u0131z halk\u0131n\u0131n \u00e7ok be\u011fendi\u011fi tablo, ressam\u0131n \u00fcn\u00fcn\u00fcn \u0130ngiltere’ye kadar yay\u0131lmas\u0131na sebep oldu. 1820’de Londra’ya davet edildi ve Medusa’n\u0131n Sal\u0131 bu \u015fehirde de sergilendi. Ressam Paris’e 1821 y\u0131l\u0131nda d\u00f6nd\u00fc. Ayn\u0131 y\u0131l stajyer doktor \u00c9tienne-Jean Georget Paris’teki bir ak\u0131l hastanesinde farkl\u0131 sebepler y\u00fcz\u00fcnden yatan on hastan\u0131n portrelerini yapmas\u0131 i\u00e7in G\u00e9ricault’ya sipari\u015f verdi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3101,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[837,694,697,696,698,377,699,695,693],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3099"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3099"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3531,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3099\/revisions\/3531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}