{"id":4180,"date":"2017-05-11T23:47:57","date_gmt":"2017-05-11T21:47:57","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=4180"},"modified":"2017-05-12T11:36:29","modified_gmt":"2017-05-12T09:36:29","slug":"henri-matisse-ile-yasadigim-firtinasiz-iliskinin-kisa-tarihi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/henri-matisse-ile-yasadigim-firtinasiz-iliskinin-kisa-tarihi\/","title":{"rendered":"Henri Matisse ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m f\u0131rt\u0131nas\u0131z ili\u015fkinin k\u0131sa tarihi"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Y\u0131llar i\u00e7inde baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131 tak\u0131nt\u0131 haline getirip vaktimin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 onlar\u0131n eserlerine, ya\u015famlar\u0131ndaki ufak detaylara, esinlendiklerine veya etkiledikleri\u00a0di\u011fer sanat\u00e7\u0131lar\u0131 verdim. Mesela Rothko, mesela\u00a0Sta\u00ebl, mesela Vallotton, mesela Morandi ile b\u00f6yle g\u00fcnlerimiz oldu. “Kiminle olmad\u0131?” diye sorarsan\u0131z s\u00f6yleyece\u011fim isimlerden biri Henri Matisse olurdu. “Olurdu” diyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc\u00a0Henri Bey’in son bir senedir sinsi sinsi, gizlice hayat\u0131ma s\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7en g\u00fcn aniden fark ettim.<\/p>\n

Matisse’in eserlerini her zaman sevmi\u015f ve sanat\u0131na kay\u0131ts\u0131z kalmam\u0131\u015ft\u0131m ama bu bir y\u0131lda g\u00f6rd\u00fcklerim ili\u015fkimizi ba\u015fka bir boyuta ta\u015f\u0131d\u0131. \u0130sterseniz hikayeyi en ba\u015ftan anlatay\u0131m.<\/p>\n

Daha \u00f6nce size anlatt\u0131\u011f\u0131m C\u00f4te d’Azur gezimin <\/a>y\u0131ld\u0131zlar\u0131ndan biri Matisse’ti. Kendisi o b\u00f6lgenin farkl\u0131 noktalar\u0131na farkl\u0131 eserler b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00e7ok da garip bir durum de\u011fildi. Matisse’in “Matisse” olarak ilgimi ilk defa \u00e7ekmesini ise\u00a0Andr\u00e9 Derain’e bor\u00e7luyum. Nice’teki Matisse M\u00fczesi’nde (gidilmesi elzem bir m\u00fcze de\u011fil laf aram\u0131zda) \u00a0Derain’in Matisse portresini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde senelerdir hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fim ve fark etmedi\u011fim bir \u015feyle y\u00fcz y\u00fcze geldim: Henri Matisse k\u0131z\u0131l bir adamd\u0131. Matisse g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm t\u00fcm foto\u011fraflar\u0131nda ya\u015fl\u0131yd\u0131 ve daha \u00f6nemlisi bu foto\u011fraflar siyah beyazd\u0131. Bu y\u00fczden bu k\u0131z\u0131ll\u0131k daha \u00f6nce hi\u00e7 dikkatimi \u00e7ekmemi\u015fti ve ilk anda \u00fczerimde babas\u0131n\u0131 ilk defa sakals\u0131z g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde \u015fok olan bebek etkisi b\u0131rakt\u0131. O kadar \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m ki \u00e7evremdeki insanlar benim bu kadar \u015fa\u015f\u0131rmama \u015fa\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu olaydan birka\u00e7 g\u00fcn sonra g\u00f6rmeyi \u00e7ok istedi\u011fim Matisse \u015eapeli (Chapelle du Rosaire de Vence) ziyaret ettim ve ziyaret etti\u011fime \u00e7ok memnun oldum.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 seyahatten d\u00f6nd\u00fckten sonra Matisse’i unuttum. Y\u0131lba\u015f\u0131nda gene size \u00f6nceki bir yaz\u0131da anlatt\u0131\u011f\u0131m\u00a0Modern Sanat\u0131n Simgeleri: Shchukin Koleksiyonu<\/a>\u00a0sergisinde bir kere daha Matisse akl\u0131ma d\u00fc\u015ft\u00fc. Shchukin, zaman\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde bir vizyonla sanat\u00e7\u0131n\u0131n eserlerini sat\u0131n al\u0131p Rusya’ya g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. O g\u00fcnlerde Rus i\u015f adam\u0131n\u0131n Matisse tutkusunu di\u011fer Ruslar k\u00fc\u00e7\u00fcmsemi\u015f ve kaz\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek dalga ge\u00e7mi\u015flerdi. Ama tarih hakl\u0131 olan\u0131n Shchukin oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. \u0130\u015f adam\u0131 sanat\u00e7\u0131n\u0131n 43 tablosunu sat\u0131n al\u0131p hem o g\u00fcnlerde ressam\u0131n ge\u00e7inebilmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunmu\u015f hem de Rusya’n\u0131n en \u00f6nemli Matisse koleksiyonuna sahip \u00fclkelerden biri olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Sergide ikili aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlatan g\u00fczel bir video da vard\u0131. Son zamanlarda her \u015feyi kaydeden bir insan olarak bu videoyu neden kaydetmemi\u015fim anlamad\u0131m. Elimde olsayd\u0131 \u015fimdi sizinle de payla\u015f\u0131rd\u0131m.<\/p>\n

Bahar geldi\u011finde yo\u011fun ve yorucu ge\u00e7en g\u00fcnlerimde kendimi k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7in bile olsa rahatlatacak ve dinlendirebilecek ne yapabilirim diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp sanat belgeselleri izlemeye karar verdim. \u0130nsanlar b\u00f6yle durumlarda uyumay\u0131 veya yoga yapmay\u0131 se\u00e7ebiliyorlar ama ben de maalesef b\u00f6yle bir insan\u0131m i\u015fte. Hi\u00e7 ummad\u0131\u011f\u0131m bir \u015fekilde bu belgesellerin de y\u0131ld\u0131z\u0131 Matisse oldu.<\/p>\n

Bu belgesellerden birinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve \u00e7ok tatl\u0131 buldu\u011fum bir \u015fey var. Matisse de bir d\u00f6nem t\u0131pk\u0131 Gauguin gibi Haiti ve Jamaika’ya gitmi\u015f. Bu \u00fclkelerden ailesine yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplarda kendisini bir a\u011fac\u0131n alt\u0131nda oturmu\u015f ailesine mektup yazarken \u00e7izmi\u015f. Bir di\u011fer \u00e7iziminde ise Matisseci\u011fimiz denizde y\u00fcz\u00fcyor ( elbette g\u00f6zl\u00fckleriyle)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Konuyu biraz daha ilgin\u00e7le\u015ftirelim. Matisse’i d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman akl\u0131m\u0131za d\u00fcnyan\u0131n k\u00f6t\u00fcc\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc, felaketler, sava\u015f\u0131n ve ya\u015fam\u0131n getirdi\u011fi ac\u0131lar gelmez. O y\u00fczden a\u015fa\u011f\u0131daki Matisse tablosu beni \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. Bu tabloda ressam o\u011flunu piyano \u00e7alarken resmetmi\u015f. Ama hem renkler her zamanki Matisse renklerinden \u00e7ok farkl\u0131 hem de o\u011flunun y\u00fcz\u00fc bize bir \u015feylerin ters gitti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130\u015fin asl\u0131 ressam bu tabloyu Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda yapm\u0131\u015f. Sanat\u00e7\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 renklerle ve daha da \u00f6nemlisi o\u011flunun surat\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fc par\u00e7alanm\u0131\u015f bir askere benzetmesiyle sava\u015f\u0131n kendi \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 ac\u0131y\u0131 ve mutsuzlu\u011fu bizlerle payla\u015fm\u0131\u015f. Bir Goya ya da Otto Dix olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nday\u0131m ama bu tablo Matisse i\u00e7in \u00e7ok \u00f6zel ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u015fey bence.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gelelim Rothko’nun b\u00fcy\u00fck Matisse a\u015fk\u0131na. Rothko New York’a geldikten sonra Metropolitan M\u00fczesi’nin yeni sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 K\u0131rm\u0131z\u0131 At\u00f6lye<\/em> (1911) tablosunu g\u00fcnlerce incelemi\u015f. Bu tabloyla ilgili “bakt\u0131k\u00e7a bu renge d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorsun, renk tamamen i\u00e7ine i\u015fliyor.” diyen Rothko’nun eserlerinde tablonun etkisini g\u00f6rebiliriz (Ayr\u0131ca bakmay\u0131 unutmay\u0131n\u0131z: A\u00e7 google, yaz “homage to Matisse” Rothko, t\u0131kla ara)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Yeri gelmi\u015fken Matisse’in 1914 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu penceresini de konu\u015fal\u0131m. Matisse’in bu tablosunu g\u00f6rd\u00fckten sonra sadece Rothko de\u011fil, t\u00fcm soyut d\u0131\u015favurumcular \u00fczerinde bir etkisi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 konu\u015fabiliriz belki de.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

S\u00f6zlerimi g\u00fclerken g\u00fcld\u00fcren, a\u011flat\u0131rken gene g\u00fcld\u00fcren bir anla bitirmek istiyorum. \u0130nsanlara g\u00fclmek ho\u015f de\u011fil biliyorum ama kendime engel olam\u0131yorum. Alistair Sooke’un Matisse \u015eapeli’ni ziyareti s\u0131ras\u0131nda g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 tutamay\u0131p a\u011flamas\u0131ndan bahsediyorum. Bu nedir Alistair, bu nedir l\u00fctfen bir s\u00f6yle :) Alistair’e b\u00f6yle g\u00fclmenin affedilir taraf\u0131 yok belki ama o da benim Prado M\u00fczesi’nde Kara Resimler odas\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 heyecandan g\u00f6zlerimin dolmas\u0131yla dalga ge\u00e7ebilir. Sinirlenmeyece\u011fime s\u00f6z veriyorum. G\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Y\u0131llar i\u00e7inde baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131 tak\u0131nt\u0131 haline getirip vaktimin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 onlar\u0131n eserlerine, ya\u015famlar\u0131ndaki ufak detaylara, esinlendiklerine veya etkiledikleri\u00a0di\u011fer sanat\u00e7\u0131lar\u0131 verdim. Mesela Rothko, mesela\u00a0Sta\u00ebl, mesela Vallotton, mesela Morandi ile b\u00f6yle g\u00fcnlerimiz oldu. “Kiminle olmad\u0131?” diye sorarsan\u0131z s\u00f6yleyece\u011fim isimlerden biri Henri Matisse olurdu. “Olurdu” diyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc\u00a0Henri Bey’in son bir senedir sinsi sinsi, gizlice hayat\u0131ma s\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7en g\u00fcn aniden fark ettim. Matisse’in eserlerini her zaman sevmi\u015f ve sanat\u0131na kay\u0131ts\u0131z kalmam\u0131\u015ft\u0131m ama bu bir y\u0131lda g\u00f6rd\u00fcklerim ili\u015fkimizi ba\u015fka bir boyuta ta\u015f\u0131d\u0131. \u0130sterseniz hikayeyi en ba\u015ftan anlatay\u0131m. Daha \u00f6nce size anlatt\u0131\u011f\u0131m C\u00f4te d’Azur gezimin y\u0131ld\u0131zlar\u0131ndan biri Matisse’ti. Kendisi o b\u00f6lgenin farkl\u0131 noktalar\u0131na farkl\u0131 eserler b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00e7ok da garip bir durum de\u011fildi. Matisse’in “Matisse” olarak ilgimi ilk defa \u00e7ekmesini ise\u00a0Andr\u00e9 Derain’e bor\u00e7luyum. Nice’teki Matisse M\u00fczesi’nde (gidilmesi elzem bir m\u00fcze de\u011fil laf aram\u0131zda) \u00a0Derain’in Matisse portresini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde senelerdir hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fim ve fark etmedi\u011fim bir \u015feyle y\u00fcz y\u00fcze geldim: Henri Matisse k\u0131z\u0131l bir adamd\u0131. Matisse g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm t\u00fcm foto\u011fraflar\u0131nda ya\u015fl\u0131yd\u0131 ve daha \u00f6nemlisi bu foto\u011fraflar siyah beyazd\u0131. Bu y\u00fczden bu k\u0131z\u0131ll\u0131k daha \u00f6nce hi\u00e7 dikkatimi \u00e7ekmemi\u015fti ve ilk anda \u00fczerimde babas\u0131n\u0131 ilk defa sakals\u0131z g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde \u015fok olan bebek etkisi b\u0131rakt\u0131. O kadar \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m ki \u00e7evremdeki insanlar benim bu kadar \u015fa\u015f\u0131rmama \u015fa\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4184,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[974,975,976],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4180"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4180"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4207,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4180\/revisions\/4207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}