{"id":4353,"date":"2019-06-04T12:25:05","date_gmt":"2019-06-04T10:25:05","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=4353"},"modified":"2019-08-15T11:45:01","modified_gmt":"2019-08-15T09:45:01","slug":"antibes-nicolas-de-stael-ve-abidin-dino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/antibes-nicolas-de-stael-ve-abidin-dino\/","title":{"rendered":"Antibes, Nicolas de Sta\u00ebl ve Abidin Dino"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7<\/h4>\n\n\n\n

Nicolas de Sta\u00ebl Bey’in eserleriyle a\u015fka d\u00fc\u015fmem yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam 2010 y\u0131l\u0131na denk geliyor. O zamandan beri sessiz sedas\u0131z devam eden bu platonik sevdam\u0131n birka\u00e7 \u00f6nemli an\u0131n\u0131 bug\u00fcn sizlerle payla\u015fmak istiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k bu a\u015fk\u0131 y\u00fcksek sesle ya\u015fayacak kadar a\u015fk\u0131ma g\u00fcveniyorum. Dahas\u0131 anlatmak istedi\u011fim birka\u00e7 ilgin\u00e7 nokta var. <\/p>\n\n\n\n

de Sta\u00ebl’le ilgili en \u00f6nemli sorunum kendisini T\u00fcrk\u00e7e sevemeyece\u011finiz gibi \u0130ngilizce sevmenin de m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131. Frans\u0131zca bilmiyorsan\u0131z ressama duydu\u011funuz sevgide bir ba\u015f\u0131nas\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc her nedense sanat\u00e7\u0131yla ilgili yaz\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcm kitaplar Frans\u0131zca olarak kalm\u0131\u015f, mektuplar\u0131 bile \u0130ngilizce’ye \u00e7evrilmemi\u015f. Yani sevdam\u0131 “Frans\u0131zca bilmeden je t’aime sevgili Nico” isimli bir kitap yazarak da anlatabilirdim. Onun yerine G\u00fczelonlu’ya bu yaz\u0131y\u0131 eklemeye karar verdim \u00e7\u00fcnk\u00fc bloglar \u00f6lmedi arkada\u015flar! Bloglar \u00f6lmedi! <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

2014’te Le Havre’da Andr\u00e9 Malraux Modern Sanat M\u00fczesi’nde “Nicolas de Sta\u00ebl: Kuzeyin I\u015f\u0131klar\u0131, G\u00fcneyin I\u015f\u0131klar\u0131” sergisi a\u00e7\u0131l\u0131nca ya\u011fmur-\u00e7amur dinlemeden Le Havre trenine atlay\u0131p bu m\u00fcthi\u015f g\u00fczellikteki \u015fehre gitmi\u015ftim. Serginin hayal etti\u011fimden de ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 ve m\u00fczenin koleksiyonundaki Boudin ve Vallotton’lar\u0131n beni a\u015f\u0131r\u0131 memnun etmesi sonucunda \u0131slanmak, sonras\u0131nda daha \u00e7ok ve daha \u00e7ok \u0131slanmak bile beni mutsuz edememi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sergide hi\u00e7 foto\u011fraf \u00e7ekmedi\u011fimi zannediyordum. Yukar\u0131daki ve a\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011fraflar\u0131 bulunca \u00e7ok sevindim. Sergi “tek Sta\u00ebl’\u0131m olsa bu olsun isterdim, hay\u0131r bu olsun isterdim, hay\u0131r kesinlikle bu olsun isterdim” say\u0131klamalar\u0131mla ge\u00e7ti. Pahal\u0131 zevkleri olan bir insan olmamama ra\u011fmen bu sergideyken birine verebilece\u011finiz en romantik hediyenin ufak bir de Sta\u00ebl manzaras\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. Yalan s\u00f6yleyecek de\u011filim, h\u00e2l\u00e2 da bazen \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm zamanlar oluyor. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Size ressam\u0131n hayat\u0131 ile ilgili \u00e7ok fazla bilgi vermedim. Bu tip bilgilere ufak bir Google aramas\u0131 ile ula\u015f\u0131labilece\u011fi i\u00e7in vaktinizi almak istemiyorum. Sadece \u015funu anlatmak istiyorum: 1955 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda girdi\u011fi depresyondan kurtulamayan de Sta\u00ebl kendini Antibes’deki evinin tara\u00e7as\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 b\u0131rakarak intihar etmi\u015f. Le Havre’daki sergiye gitmeden birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce bir Diane Arbus sergisindeydim ve sevdi\u011fim iki sanat\u00e7\u0131n\u0131n da intihar etti\u011fi ger\u00e7e\u011fi beni \u00e7ok yaralam\u0131\u015f olmal\u0131 ki sergide \u015fu a\u015fa\u011f\u0131daki foto\u011fraf\u0131 da \u00e7ekmi\u015fim. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

G\u00fczelonlu’da daha \u00f6nce \u00e7e\u015fitli sebeplerden anlatt\u0131\u011f\u0131m G\u00fcney Fransa gezisinin beni en \u00e7ok heyecanland\u0131ran yanlar\u0131ndan biri ressam\u0131n son g\u00fcnlerini ge\u00e7irdi\u011fi Antibes’i g\u00f6rmekti. Ayr\u0131ca oradaki Picasso M\u00fczesi’nde Picasso’lar\u0131 de\u011fil ama de Sta\u00ebl’lar\u0131 g\u00f6rece\u011fim i\u00e7in de mutluydum. <\/p>\n\n\n\n

Antibes’de \u00f6nce ressam\u0131n evine gittim. Eviyle ilgili \u015f\u00f6yle bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ya\u015fad\u0131m. Ben ressam\u0131n kendini, evin teras\u0131ndan, denizin i\u00e7indeki kayal\u0131klara b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Ancak evin \u00f6n\u00fcnden yol ge\u00e7iyordu. Bu durumda ressam yola d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmal\u0131yd\u0131. Ger\u00e7i bundan da \u00e7ok emin de\u011filim. \u00c7\u00fcnk\u00fc belki 1955’te o yol orada de\u011fildi. Frans\u0131zca kay\u0131tlar ve belgelerle u\u011fra\u015fmak istemeyenler i\u00e7in i\u015fte yeni bir gizem…<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sonra Picasso M\u00fczesi’ne gittim. Ressam\u0131n d\u00f6rt eserinden olu\u015fan odas\u0131nda uzun s\u00fcre kald\u0131m. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 daha \u00e7ok eserinin burada oldu\u011funu zannediyordum. Bu odadayken di\u011fer Nicolas de Sta\u00ebl’lar nerede acaba diye de d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in f\u0131rsat\u0131m oldu. Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bu sene buldum. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Centre Pompidou’n\u00fcn koleksiyonundaym\u0131\u015f. Niye sergilemiyorlar, bilmiyorum. Vallahi bu Frans\u0131zlar\u0131n i\u015flerine akl\u0131m ermiyor sevgili arkada\u015flar. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Abidin ve G\u00fczin Dino’nun Nicolas de Sta\u00ebl’\u0131n intihar\u0131ndan sonra ressam\u0131n Antibes’deki evinde bir s\u00fcre ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 ne zaman \u00f6\u011frendi\u011fimi ise hat\u0131rlam\u0131yorum. Ama bu bilgi bana \u00e7ok \u00f6yk\u00fcsel geldi. Dino’lar ressam hakk\u0131nda bir \u015feyler yazm\u0131\u015f m\u0131 diye hep merak ettim. Ge\u00e7en sene sonunda bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulabilecek kadar zaman\u0131m oldu\u011funda riske girmek istemedim ve bu bilgiye kesinlikle ula\u015fabilece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm Abidin Dino’nun Toplu Yaz\u0131lar<\/em> kitab\u0131n\u0131 okumaya ba\u015flad\u0131m. Kitab\u0131 okurken “Nicolas de Sta\u00ebl” g\u00f6z aramas\u0131 yapmay\u0131 kendime yak\u0131\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in 1200 sayfan\u0131n 1200’\u00fcn\u00fc de okudum. Bu sayede Dino’nun politika, sanat, de Sta\u00ebl harici t\u00fcm sanat\u00e7\u0131lar, ailesi, toplum gibi konulardaki fikirlerini \u00f6\u011frendim. Koca kitapta ressamla ilgili tek sat\u0131r ge\u00e7miyordu. Ayn\u0131 g\u00fcnlerde bana Abidin Dino’nun Fikret Muall\u00e2 i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 G\u00f6ren G\u00f6z \u0130\u00e7in Fikret Muall\u00e2<\/em> kitab\u0131 hediye edildi. (Fark etmeyenleriniz i\u00e7in internet’te sanatla ilgili sosyal medya hesaplar\u0131m oldu\u011fundan insanlar\u0131n sanata ilgi duydu\u011fum ile ilgili bir \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 var ve bana b\u00f6yle hediyeler veriyorlar) Abidin Bey’e doyamad\u0131\u011f\u0131mdan o kitab\u0131 da okumaya ba\u015flad\u0131m ve 150 sayfal\u0131k kitab\u0131n 126. sayfas\u0131nda pe\u015finde ko\u015ftu\u011fum o yorumlar\u0131 sonunda buldum. Abidin Dino, de Sta\u00ebl hakk\u0131nda yazm\u0131\u015ft\u0131! <\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131da Dino’nun o sat\u0131rlar\u0131n\u0131 bulabilirsiniz. Dino’nun anlatt\u0131klar\u0131 benim hayal etti\u011fimden bile daha iyi. <\/p>\n\n\n\n

Abidin Dino’nun g\u00f6z\u00fcnden Nicolas de Sta\u00ebl<\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fransa\u2019n\u0131n g\u00fcneyinde, yaz aylar\u0131nda, bir deniz feneri kadar deryaya banm\u0131\u015f bir at\u00f6lyenin kirac\u0131s\u0131yd\u0131m bir zamanlar. <\/p>\n\n\n\n

Ressam Nicolas de Sta\u00ebl\u2019\u0131n Antibes\u2019de kendine k\u0131yd\u0131\u011f\u0131 evdi bu, denizle g\u00f6ky\u00fcz\u00fc aras\u0131 bir at\u00f6lye… <\/p>\n\n\n\n

[…]<\/p>\n\n\n\n

Burada (Antibes\u2019de) ya son derece mutlu ya da \u00f6lesiye mutsuz olunabilirdi, ikisinin ortas\u0131 yoktu. Nicolas de Sta\u00ebl ikincisini se\u00e7mi\u015fti. Oysa ki g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ba\u015far\u0131l\u0131 bir insand\u0131: \u015eato, birka\u00e7 at\u00f6lye, kontratlar, s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma olanaklar\u0131… Hepsi vard\u0131. Genellikle kad\u0131nlardan yana \u015f\u0131mart\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 yetmemi\u015fti mutlulu\u011funa (ger\u00e7i son aylarda bir d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6yleniyordu). Bir de a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7ar\u00e7abuk haz\u0131rlanmas\u0131 gereken b\u00fcy\u00fck bir sergi kontrat\u0131 imzalam\u0131\u015ft\u0131, s\u00f6z\u00fcnde durabilmek, geceli g\u00fcnd\u00fczl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fabilmek i\u00e7in, i\u00e7ki ile \u201cMaxiton\u201du bir arada kullan\u0131yor, bu son derece tehlikeli karmaya ba\u015fvuruyordu. Sinirleri y\u0131pratan bu d\u00fcrt\u00fcc\u00fc \u00e7arelere, o k\u0131\u015f Antibes surlar\u0131n\u0131 d\u00f6ven deli denizin u\u011fultusu eklenince, kendini bo\u015flu\u011fa atm\u0131\u015f olmas\u0131 i\u00e7in yetmi\u015fti… Ayr\u0131ca soyut-somut sanat kavgas\u0131n\u0131n geli\u015fmeleri de ressam\u0131 sarsm\u0131\u015f, kendi kendine kar\u015f\u0131 ku\u015fkulara d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f, sinirlerinin sars\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. (Soyuttan somut resme ge\u00e7mi\u015fti ressam ve bu ge\u00e7i\u015f, kimi soyutgil yobaza g\u00f6re bir ihanetti…) \u015fakas\u0131 yok, estetika, politika kadar aforoz edilmelerin alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Antibes M\u00fczesi\u2019nin \u00fcst kat\u0131nda, sergilenen bir resmi vard\u0131r de Sta\u00ebl\u2019\u0131n. \u00d6lece\u011fi g\u00fcn ve gece \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 son resim: lo\u015flukta upuzun bir raf\u0131n ucunda -sanki bir tara\u00e7ada- mavi, dik bir Frenk cezvesi durur… Tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015ft\u0131r mavi cezve -bana m\u0131 \u00f6yle geliyor- ba\u015f\u0131 d\u00f6nmektedir, raftan ha d\u00fc\u015ft\u00fc ha d\u00fc\u015fecek, bo\u015fluk \u00e7ekimine girmi\u015f…<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Konu, y\u00fczeyde konu, rafta mavi bir cezve; ger\u00e7ek konu, ba\u015f d\u00f6nmesi, bo\u015fluk, \u00f6l\u00fcm…<\/p>\n\n\n\n

Bizim mutfakta de Sta\u00ebl\u2019in ger\u00e7ek mavi cezvesinde Fikret Muall\u00e2\u2019ya kahve pi\u015firiyorum ak\u015famlar\u0131. Cezveden buharla birlikte kahve kokusu f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor. Mavi cezvenin boyadan resmi Picasso M\u00fczesi\u2019nin \u00fcst kat\u0131nda. Muall\u00e2 tara\u00e7ada kahve i\u00e7iyor… Antibes\u2019de b\u00f6ylece ne ar\u0131yoruz hep birlikte? Bu acayip saklamba\u00e7 oyunu neyin nesi? <\/p>\n\n\n\n

Nicolas de Sta\u00ebl daha 1954\u2019te Dubourg\u2019a \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: <\/p>\n\n\n\n

\u201cDayanam\u0131yorum, ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m ve g\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcne iki renk bene\u011fi koydu\u011fum \u00fc\u00e7 metrekarelik tuvaller bile ba\u015f d\u00f6nmesiyle bitiyor..<\/em>.\u201d[1]<\/p>\n\n\n\n

Son s\u00f6zler<\/h4>\n\n\n\n

Sta\u00ebl’\u0131n mavi cezvesinde Muall\u00e2’ya kahve yapan Dino. Ne acayip, de\u011fil mi? Peki bu \u00fc\u00e7l\u00fcye Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar’\u0131 eklemeye ne dersiniz? Bu yaz\u0131y\u0131 yazmaya karar verdikten sonra Internet’te kimler neler yazm\u0131\u015f diye ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda a\u015fa\u011f\u0131daki Tanp\u0131nar foto\u011fraf\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Tanp\u0131nar’\u0131n keyifle poz verdi\u011fi bu balkon Abidin-G\u00fczin Dino \u00e7iftinin Antibes’deki evine aitmi\u015f. Tanp\u0131nar bu evi Adalet Cimcoz’a, “Abidin \u00e7ok g\u00fczel bir evde oturuyor. Akdeniz balkonunda.” diye anlatm\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sta\u00ebl’\u0131n mavi cezvesinde Muall\u00e2’ya kahve yapan Dino. Sta\u00ebl’\u0131n intihar etti\u011fi balkonda keyifle otururken Sabahattin Ey\u00fcbo\u011flu’na poz veren Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar. Ne acayip, de\u011fil mi? <\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131n\u0131n biraz da\u011f\u0131n\u0131k oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131m. Ama d\u00fczeltmeye karar verirsem bir sene daha payla\u015famayaca\u011f\u0131m i\u00e7in “b\u0131rak da\u011f\u0131n\u0131k kals\u0131n” diyor ve sizlere esenlikler diliyorum. Seneye g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcz. <\/p>\n\n\n\n

[1] G\u00f6ren G\u00f6z \u0130\u00e7in Fikret Muall\u00e2, Abidin Dino, K\u0131rm\u0131z\u0131 Kedi Yay\u0131nevi, 2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ba\u015flang\u0131\u00e7 Nicolas de Sta\u00ebl Bey’in eserleriyle a\u015fka d\u00fc\u015fmem yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam 2010 y\u0131l\u0131na denk geliyor. O zamandan beri sessiz sedas\u0131z devam eden bu platonik sevdam\u0131n birka\u00e7 \u00f6nemli an\u0131n\u0131 bug\u00fcn sizlerle payla\u015fmak istiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k bu a\u015fk\u0131 y\u00fcksek sesle ya\u015fayacak kadar a\u015fk\u0131ma g\u00fcveniyorum. Dahas\u0131 anlatmak istedi\u011fim birka\u00e7 ilgin\u00e7 nokta var. de Sta\u00ebl’le ilgili en \u00f6nemli sorunum kendisini T\u00fcrk\u00e7e sevemeyece\u011finiz gibi \u0130ngilizce sevmenin de m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131. Frans\u0131zca bilmiyorsan\u0131z ressama duydu\u011funuz sevgide bir ba\u015f\u0131nas\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc her nedense sanat\u00e7\u0131yla ilgili yaz\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcm kitaplar Frans\u0131zca olarak kalm\u0131\u015f, mektuplar\u0131 bile \u0130ngilizce’ye \u00e7evrilmemi\u015f. Yani sevdam\u0131 “Frans\u0131zca bilmeden je t’aime sevgili Nico” isimli bir kitap yazarak da anlatabilirdim. Onun yerine G\u00fczelonlu’ya bu yaz\u0131y\u0131 eklemeye karar verdim \u00e7\u00fcnk\u00fc bloglar \u00f6lmedi arkada\u015flar! Bloglar \u00f6lmedi!<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[1024,1025,1027,1026,1022],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4353"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4353"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4388,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4353\/revisions\/4388"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}