{"id":45,"date":"2009-02-10T11:13:24","date_gmt":"2009-02-10T16:13:24","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=45"},"modified":"2015-07-10T14:17:03","modified_gmt":"2015-07-10T12:17:03","slug":"oh-manet-oh-manette","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/oh-manet-oh-manette\/","title":{"rendered":"Oh Manet! Oh Manette!"},"content":{"rendered":"

Manet ile ilgili Manet-sonras\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olan sanat ele\u015ftirilerinin \u00e7o\u011funa kat\u0131l\u0131r\u0131m. \u00d6zellikle de ressam\u0131n bir modernist olmas\u0131na ra\u011fmen yenilik yaratan olmamas\u0131na dair olanlara. G\u00fcn gelir de iki sevdi\u011fim ressam\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmam istenirse, kuraca\u011f\u0131m ilk c\u00fcmle “Goya bir dahiymi\u015f, Manet ise resme a\u015f\u0131k bir ressamm\u0131\u015f” olur.<\/p>\n

Bundan birka\u00e7 ay evvel, Manet \u00fczerinde Goya etkisi konulu bir \u015feyler yazmaya karar verdim. Manet’nin hem ilk d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda hem de art\u0131k ba\u015fyap\u0131tlar\u0131 say\u0131lan Balkon, \u0130mparator Maximilian’\u0131n \u0130nfaz\u0131, Olympia<\/em> gibi tablolar\u0131nda Goya’dan ilham ald\u0131\u011f\u0131 zaten bilinen bir ger\u00e7ekti. \u0130\u015fin i\u00e7ine biraz daha girebilmek i\u00e7in kendi k\u00fct\u00fcphanemin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131na karar verince Bo\u011fazi\u00e7i’ninkinden yararlanmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve okuldan Manet ile ilgili be\u015f\/alt\u0131 kitap ald\u0131m. Halen yazmaya devam etti\u011fim bu konu ile ilgili ufak bir noktay\u0131 sizinle burada payla\u015fmak isterim.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, Manet’nin sadece Goya’dan de\u011fil t\u00fcm \u0130spanyol ustalar\u0131ndan etkilendi\u011fini s\u00f6ylesem herhalde b\u00fcy\u00fck bir yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmezsiniz ve fakat g\u00fcn olur da Baudelaire ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelirsek, \u015fairin beni bu “k\u00fcstah su\u00e7lama”mdan \u00f6t\u00fcr\u00fc topa tutaca\u011f\u0131na eminim. Nitekim daha \u00f6nce deneyenleri tutmu\u015f da. Hikayeye finalini anlatarak ba\u015flayay\u0131m.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

1864 y\u0131l\u0131nda, Manet’nin \u00d6l\u00fc Matador<\/em> isimli tablosunu g\u00f6ren ele\u015ftirmen Th\u00e9ophile Thor\u00e9-B\u00fcrger, ressam\u0131n bu eserini sert bir dille ele\u015ftirerek, Manet’yi El Greco, Velazquez ve Goya’n\u0131n pasti\u015fi olmakla su\u00e7lad\u0131. Bu vesileyle sonunda okuyabildi\u011fim Selected Letters of Charles Baudelaire<\/em>‘de, \u015fairin ele\u015ftirmene yazd\u0131\u011f\u0131 cevap mektubu da yer al\u0131yor. Baudelaire’in Bel\u00e7ika’dan yazd\u0131\u011f\u0131 cevab\u0131 m\u00fcstehzi bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle okudu\u011fumu itiraf etmem gerek. \u015eair s\u00f6ze “Gene kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldik” diyerek ba\u015fl\u0131yor ve sonras\u0131nda “Bu size inan\u0131lmaz gelebilir ama arkada\u015f\u0131m Manet hayat\u0131nda hi\u00e7 Goya ya da El Greco tablosu g\u00f6rmemi\u015ftir. Louvre’da a\u00e7\u0131lan \u0130spanyol Sergisi’ne de ad\u0131m atmam\u0131\u015ft\u0131r.” dedikten sonra \u015funu ekliyor: “Resimlerin benzerliklerindeki gizemli tesad\u00fcf\u00fcn sebebini ben de \u00e7ok merak ediyorum.”<\/p>\n

Manet’nin herhangi bir Goya g\u00f6rmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n inan\u0131lmaz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, hele ki bir d\u00f6nem hayat\u0131n\u0131 Louvre’da resim kopyalayarak ge\u00e7iren bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n, bu m\u00fczede a\u00e7\u0131lan bir sergiye gitmemi\u015f olmas\u0131n\u0131 tamamen imkans\u0131z buluyorum. \u00d6te yandan Baudelaire’in nas\u0131l bir ruh hali i\u00e7inde bu mektubu yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 san\u0131yorum.<\/p>\n

Baudelaire ve Manet 1850’li y\u0131llarda tan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra \u015fair ressam\u0131n s\u0131k\u0131 bir destek\u00e7isi oluyor ve \u00e7ok sevdi\u011fi \u0130spanyol sanat\u0131na y\u00f6nelmesi i\u00e7in onu destekliyor. S\u00f6ylememe gerek var m\u0131 bilmiyorum: Baudelaire’in Goya tutkusunu K\u00f6t\u00fcl\u00fck \u00c7i\u00e7ekleri<\/em>‘nde dahi okuyabiliriz. Dedikodulara g\u00f6re Manet’nin 1862 y\u0131l\u0131nda \u00e7izdi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda modellik yapan kad\u0131n Baudelaire’in metresiymi\u015f:<\/p>\n

\"\"Ve elbette ki ressama bu pozu \u015fairin bizzat kendisi \u00f6nermi\u015f. San\u0131yorum, bu tabloyu g\u00f6ren biri, Baudelaire’in “gizemli tesad\u00fcf” tan\u0131mlamas\u0131ndaki fazla iyi niyeti g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmaz. \u00d6te yandan sanat hayat\u0131n\u0131n\u0131n bir d\u00f6nemini matadorlar, bo\u011fa g\u00fcre\u015fleri, \u00e7ingeneler \u00e7izmeye ay\u0131rm\u0131\u015f Frans\u0131z bir ressam\u0131n \u0130spanyol sanat\u0131ndan etkilenmedi\u011fini iddia etmek i\u00e7in ancak ele\u015ftirmenlerin sivri oklar\u0131na hedef olmu\u015f bir dosta sahip olman\u0131z gerekir. Ek olarak, Victorine Meurent Matador K\u0131yafetleri \u0130\u00e7inde<\/em>‘de Manet’nin matador motifinin kendisine de\u011fil, Goya’ya ait oldu\u011funu da itiraf etmek gerekiyor.<\/p>\n

\"Victorine<\/p>\n

Durum bu kadar a\u00e7\u0131kken Baudelaire’in arkada\u015f\u0131n\u0131 savunmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sebebini ressam\u0131 bu yola sokan\u0131n bizzat kendisi olmas\u0131na ba\u011fl\u0131yorum. D\u00f6neminde “Goya ve Baudelaire okulu mezunu” olarak tan\u0131mlanan ressam\u0131n sert su\u00e7lamalarla kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 y\u00fcre\u011fi dayanmayan \u015fairin tepkisini saf ve temiz bularak g\u00fcl\u00fcmsememin as\u0131l nedeni de budur. Thor\u00e9-B\u00fcrger de \u00f6yle bulmu\u015f olmal\u0131 ki bu mektuba cevap verdi\u011fi makalesinde “hayatta gizemli tesad\u00fcflere inanmak gerek” diye dokundurduktan sonra “Her \u015feyin \u00f6tesinde, bir kere daha tekrarlamak isterim ki bu gen\u00e7 ressam ger\u00e7ek bir ressamd\u0131r.” diyerek s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n

Beni soracak olursan\u0131z, Manet’yle ilgili daha \u00e7ok okuduk\u00e7a onun sanat\u0131na ve sanat anlay\u0131\u015f\u0131na olan sevgimin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. T\u00fcm dostlar\u0131n\u0131 (\u00f6rne\u011fin Zola) ve t\u00fcm ele\u015ftirmenleri bir kenara koyarsak ressam\u0131n i\u00e7indeki resim yapma ve daha \u00f6nemlisi resim sevgisinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlarda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. G\u00f6ren, etkilenen, geli\u015ftiren bir adamm\u0131\u015f. Goya’y\u0131 da Goya’yla b\u0131rakmayacak kadar yetenekliymi\u015f. Yoksa D’Orsay’\u0131n en pop\u00fcler ressam\u0131 nas\u0131l olabilirdi ki?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Manet ile ilgili Manet-sonras\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olan sanat ele\u015ftirilerinin \u00e7o\u011funa kat\u0131l\u0131r\u0131m. \u00d6zellikle de ressam\u0131n bir modernist olmas\u0131na ra\u011fmen yenilik yaratan olmamas\u0131na dair olanlara. G\u00fcn gelir de iki sevdi\u011fim ressam\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmam istenirse, kuraca\u011f\u0131m ilk c\u00fcmle “Goya bir dahiymi\u015f, Manet ise resme a\u015f\u0131k bir ressamm\u0131\u015f” olur. Bundan birka\u00e7 ay evvel, Manet \u00fczerinde Goya etkisi konulu bir \u015feyler yazmaya karar verdim. Manet’nin hem ilk d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda hem de art\u0131k ba\u015fyap\u0131tlar\u0131 say\u0131lan Balkon, \u0130mparator Maximilian’\u0131n \u0130nfaz\u0131, Olympia gibi tablolar\u0131nda Goya’dan ilham ald\u0131\u011f\u0131 zaten bilinen bir ger\u00e7ekti. \u0130\u015fin i\u00e7ine biraz daha girebilmek i\u00e7in kendi k\u00fct\u00fcphanemin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131na karar verince Bo\u011fazi\u00e7i’ninkinden yararlanmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve okuldan Manet ile ilgili be\u015f\/alt\u0131 kitap ald\u0131m. Halen yazmaya devam etti\u011fim bu konu ile ilgili ufak bir noktay\u0131 sizinle burada payla\u015fmak isterim. \u00d6ncelikle, Manet’nin sadece Goya’dan de\u011fil t\u00fcm \u0130spanyol ustalar\u0131ndan etkilendi\u011fini s\u00f6ylesem herhalde b\u00fcy\u00fck bir yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmezsiniz ve fakat g\u00fcn olur da Baudelaire ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelirsek, \u015fairin beni bu “k\u00fcstah su\u00e7lama”mdan \u00f6t\u00fcr\u00fc topa tutaca\u011f\u0131na eminim. Nitekim daha \u00f6nce deneyenleri tutmu\u015f da. Hikayeye finalini anlatarak ba\u015flayay\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3117,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[13,12,11,14],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3622,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions\/3622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}