{"id":747,"date":"2010-07-17T05:57:19","date_gmt":"2010-07-17T10:57:19","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=747"},"modified":"2015-07-29T08:41:59","modified_gmt":"2015-07-29T06:41:59","slug":"13-hafta-lawrence-ve-sembolizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/13-hafta-lawrence-ve-sembolizm\/","title":{"rendered":"13. hafta: Lawrence ve sembolizm"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada<\/a> bir a\u00e7\u0131klama var.<\/p><\/blockquote>\n

D. H. Lawrence’\u0131n Women in Love<\/em>‘\u0131n\u0131n kahramanlar\u0131 iki k\u0131z karde\u015f olan Gudrun ve Ursula’d\u0131r. Gudrun ufak heykeller yapan bir sanat\u00e7\u0131, Ursula ise bir \u00f6\u011fretmendir. Lawrence’\u0131n da b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc kasaba olan Nottinghamshire’da ya\u015fayan bu iki k\u0131z, zengin bir madenci olan Gerald ve Rupert isimli bir ilk\u00f6\u011fretim m\u00fcfetti\u015fi ile a\u015fk ya\u015fayarak kitab\u0131n ismine ters d\u00fc\u015fmemeyi ba\u015far\u0131rlar. Rupert’in (Z\u00fcppe hallerine ra\u011fmen \u015fu romanda en sevdi\u011fim karakter olabilmesi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na tuhaf bir durum. Lodge’\u0131n ba\u015fka bir noktada s\u00f6yledi\u011fi “Whatever you think of Lawrence’s men and women, he was always brilliant when describing animals.” c\u00fcmlesi inan\u0131n benim gibi okurlar i\u00e7in daha da anlaml\u0131) ili\u015fkiler, kar\u015f\u0131 cins ve cinsellik hakk\u0131nda farkl\u0131 fikirleri vard\u0131r. Ursula ise bildi\u011finiz kad\u0131nd\u0131r. Gudrun ile Gerald’da ise daha \u00f6nce Nice Work<\/em>‘te de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sanayici-sanat\u00e7\u0131 \u00e7eki\u015fmesini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6te yandan Gerald ile Rupert aras\u0131nda hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirilmeyen e\u015fcinsel bir \u00e7ekim vard\u0131r. “Acaba bu adamlar birlikte olmaya ba\u015flay\u0131p k\u0131zlar\u0131 a\u015fklar\u0131yla ba\u015fba\u015fa m\u0131 b\u0131rakacaklar?” diye s\u0131k s\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnmeme ra\u011fmen delikanl\u0131lar aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck yak\u0131nla\u015fma bir sahnede g\u00fcre\u015fmeleri oldu.<\/p>\n

Kitap bu d\u00f6rtl\u00fcn\u00fcn (ve birka\u00e7 yan karakterin daha) diyaloglar\u0131ndan olu\u015fuyor desem \u00e7ok abartm\u0131\u015f olmam zannediyorum. Okudu\u011fum g\u00fcnlerde bana “nas\u0131l gidiyor?” diye soran herkese “konu\u015fuyorlar i\u015fte” cevab\u0131n\u0131 vermem bo\u015funa olmasa gerek.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Her ne kadar romanda ge\u00e7en belirli bir olay i\u00e7in sembolizmi tart\u0131\u015facak olsak da asl\u0131nda eserin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn sembolizme \u00f6rnek olarak verilebilece\u011fini rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. Lodge’in \u00f6rnek olarak verdi\u011fi b\u00f6l\u00fcmde Gerald yak\u0131nlardan ge\u00e7en trenin g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcyle \u00fcrken at\u0131n\u0131 sakinle\u015ftirirken Ursula ve Gudrun adam\u0131 izliyor. Gerald’\u0131n babas\u0131n\u0131n maden ocaklar\u0131n\u0131n y\u00f6netimini devralm\u0131\u015f gen\u00e7 bir zengin oldu\u011funu bir kere daha hat\u0131rlatmak istiyorum. \u00d6te yandan kahramanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer olan Nottinghamshire k\u0131rsal bir b\u00f6lge iken madencili\u011fin geli\u015fmesi ile sanayiyle tan\u0131\u015fm\u0131\u015f. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sahnemizdeki trenin madencilik end\u00fcstrisini, at\u0131n ise do\u011fay\u0131 temsil etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. End\u00fcstri g\u00fcc\u00fcyle do\u011faya h\u00fckmediyor ve korkutuyor (trenin sesinden korkan at). Gerald ise (yani kapitalizm) at\u0131 trenin yaratt\u0131\u011f\u0131 mekanik sese al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in zorluyor. Hem Ursula hem de Gudrun at\u0131n nas\u0131l korktu\u011funu fark ediyorlar. Ursula, Gerald’\u0131n ata kaba davran\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bizi daha \u00e7ok ilgilendiren ise duruma Gudrun’un tepkisi -ki zaten Lawrence da b\u00f6l\u00fcm\u00fc Gerald’la aralar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir “elektrik” olan gen\u00e7 k\u0131z\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla anlatm\u0131\u015f. Gudrun, Gerald’\u0131n at\u0131 kontrol etmesindeki erotik yan\u0131 fark ediyor (bu erotizmi biz okuyucular da es ge\u00e7miyoruz). Asl\u0131na bakacak olursan\u0131z Lawrence’\u0131n as\u0131l amac\u0131 da \u00e7ift aras\u0131ndaki bu \u00e7ekimi bizlere g\u00f6sterebilmek. Bir s\u00fcre sonra fark ediyoruz ki Gerald’\u0131n g\u00fcc\u00fcyle kontrol alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 at de\u011fil, adam\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131n \u015fehvetini tutkuyla fark eden Gudrun oluyor. Lawrence’\u0131n bir di\u011fer ba\u015far\u0131s\u0131 ise araya kamyonlar\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc, trenin hareketi gibi sesler katarak simgeselli\u011fin yo\u011funlu\u011fu ile okuyucuyu bo\u011fmamak.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dikkat ettiyseniz \u00f6rnek metinde iki farkl\u0131 sembolizm y\u00f6ntemi var. Do\u011fa\/sanayi ikilisinde hem metonimi (d\u00fczde\u011fi\u015fmece) hem de synecdoche (“T\u00fcrk\u00e7e’sini bilmiyorum, siz biliyor musunuz?” diye sormam\u0131n \u00fczerinden be\u015f sene sonra gelen ekleme: kapsamlay\u0131\u015f – Ya\u011fmur G\u00fcven\u00e7<\/a>‘e te\u015fekk\u00fcrler) g\u00f6rebiliyoruz. Ne demek istiyorum? Lokomotif sanayiyi temsil ediyor \u00e7\u00fcnk\u00fc lokomotif sanayi devriminin bir sonucu\/etkisidir. \u00d6te yandan at do\u011fay\u0131 temsil ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc at do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r (dar anlaml\u0131 bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc geni\u015fletiyoruz). Cinsel sembolizmde ise Gerald’\u0131n at\u0131 kontrol alt\u0131na almas\u0131yla insanlar\u0131n sevi\u015firken yapt\u0131klar\u0131 hareketler aras\u0131ndaki benzerlikten yararlan\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6zetle metafor kullan\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n

Lodge’\u0131n \u00fcst\u00fcnde durdu\u011fu en \u00f6nemli konuyu s\u00f6ylemeden haftay\u0131 bitirmeyeyim: Sembolizmin birinci kural\u0131 elinde kurgulad\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok sa\u011flam bir hik\u00e2yenin olmas\u0131. S\u00f6yleyecek bir \u015feyin yoksa ya da s\u00f6yleyeceklerin \u00f6nemsiz\/yetersizse onu nas\u0131l s\u00f6yledi\u011finin hi\u00e7bir \u00f6nemi yok. Yani sembolizm anlatmak istediklerinizi g\u00fczelle\u015ftirmek i\u00e7in bir y\u00f6ntem ama kendi ba\u015f\u0131na bir g\u00fczellik de\u011fil.<\/p>\n

On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l Frans\u0131z \u015fiirinde Baudelaire, Verlaine, Mallarm\u00e9 gibi isimler sayesinde \u00f6ne \u00e7\u0131kan sembolizm bu \u015fairlerin etkisiyle yirminci y\u00fczy\u0131l Britanya edebiyat\u0131nda bol bol yer bulmu\u015f. Bir \u00f6rne\u011fini bug\u00fcn g\u00f6rd\u00fck. Bir di\u011ferinden ise haftaya Graham Greene’le “Egzotik” konusunu i\u015flerken bahsedece\u011fiz. O zamana kadar kendinizi s\u0131caklardan iyi koruyun ve bunun iyi bir yolunu biliyorsan\u0131z mutlaka benimle de payla\u015f\u0131n.<\/p>\n

[1] Foto\u011fraflar Andr\u00e9 Kert\u00e9sz’in ilham verici kitab\u0131 On Reading<\/em>‘ten. Telif haklar\u0131 Andr\u00e9 Kert\u00e9sz’in miras\u00e7\u0131lar\u0131na aittir. G\u00fczelonlu’da sadece bilgilendirme amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n<\/span><\/p>\n

\n

synecdoche<\/a><\/h1>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada bir a\u00e7\u0131klama var. D. H. Lawrence’\u0131n Women in Love‘\u0131n\u0131n kahramanlar\u0131 iki k\u0131z karde\u015f olan Gudrun ve Ursula’d\u0131r. Gudrun ufak heykeller yapan bir sanat\u00e7\u0131, Ursula ise bir \u00f6\u011fretmendir. Lawrence’\u0131n da b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc kasaba olan Nottinghamshire’da ya\u015fayan bu iki k\u0131z, zengin bir madenci olan Gerald ve Rupert isimli bir ilk\u00f6\u011fretim m\u00fcfetti\u015fi ile a\u015fk ya\u015fayarak kitab\u0131n ismine ters d\u00fc\u015fmemeyi ba\u015far\u0131rlar. Rupert’in (Z\u00fcppe hallerine ra\u011fmen \u015fu romanda en sevdi\u011fim karakter olabilmesi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na tuhaf bir durum. Lodge’\u0131n ba\u015fka bir noktada s\u00f6yledi\u011fi “Whatever you think of Lawrence’s men and women, he was always brilliant when describing animals.” c\u00fcmlesi inan\u0131n benim gibi okurlar i\u00e7in daha da anlaml\u0131) ili\u015fkiler, kar\u015f\u0131 cins ve cinsellik hakk\u0131nda farkl\u0131 fikirleri vard\u0131r. Ursula ise bildi\u011finiz kad\u0131nd\u0131r. Gudrun ile Gerald’da ise daha \u00f6nce Nice Work‘te de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sanayici-sanat\u00e7\u0131 \u00e7eki\u015fmesini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6te yandan Gerald ile Rupert aras\u0131nda hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirilmeyen e\u015fcinsel bir \u00e7ekim vard\u0131r. “Acaba bu adamlar birlikte olmaya ba\u015flay\u0131p k\u0131zlar\u0131 a\u015fklar\u0131yla ba\u015fba\u015fa m\u0131 b\u0131rakacaklar?” diye s\u0131k s\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnmeme ra\u011fmen delikanl\u0131lar aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck yak\u0131nla\u015fma bir sahnede g\u00fcre\u015fmeleri oldu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":750,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42,104],"tags":[223,139,105,226,107,225],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=747"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3650,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/747\/revisions\/3650"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}