{"id":872,"date":"2010-10-03T04:59:00","date_gmt":"2010-10-03T09:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=872"},"modified":"2015-07-29T09:09:50","modified_gmt":"2015-07-29T07:09:50","slug":"16-hafta-fowles-ve-gecmis-hissi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/16-hafta-fowles-ve-gecmis-hissi\/","title":{"rendered":"16. hafta: Fowles ve ge\u00e7mi\u015f hissi"},"content":{"rendered":"

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada<\/a> bir a\u00e7\u0131klama var.<\/p><\/blockquote>\n

John Fowles, okudu\u011fum ilk g\u00fcnden beri aram\u0131zda gizli bir \u015feylerin oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m yazarlardan biri oldu. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frendi\u011fim g\u00fcn \u00e7ok ac\u0131 ba\u015fka bir \u015feyi daha fark etmi\u015ftim: Fowles’un art\u0131k yeni bir kitab\u0131n\u0131\/yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyamayacakt\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015feyi \u00e7oktan bitirmi\u015ftim. San\u0131r\u0131m sevdi\u011fim yazarlar\u0131n en az\u0131ndan bir kitab\u0131n\u0131 bekletme huyunu da bu y\u00fcrek yakan fark edi\u015fin ard\u0131ndan edinmi\u015f oldum. Projede ismini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde de y\u0131llar \u00f6nce okudu\u011fum Frans\u0131z Te\u011fmenin Kad\u0131n\u0131<\/em>‘n\u0131 bir kere daha elime alaca\u011f\u0131m i\u00e7in \u00e7ok sevindim (Sevinmedi\u011fim isimler de oldu. Onlara da gelece\u011fiz).<\/p>\n

\"\"<\/a>Uzatmadan konuya gireyim. David Lodge’\u0131n yalanc\u0131s\u0131y\u0131m, Sir Walter Scott, Waverly<\/em> (1814) ve The Heart of Midlothian<\/em> (1816) romanlar\u0131yla okuyucuda ge\u00e7mi\u015f hissini uyand\u0131rarak yazabilen ilk yazarm\u0131\u015f. Bu iki tarihi romana bu \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131ranlar ise sadece tarihi ki\u015filik ve olaylar\u0131n de\u011fil; d\u00f6neme ait k\u00fclt\u00fcr, ideoloji, ahlak ve davran\u0131\u015f \u015fekillerinin de ba\u015far\u0131yla canland\u0131r\u0131labilmesi olmu\u015f. Yani say\u0131n Scott, ge\u00e7mi\u015fin s\u0131radan insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015feklini t\u00fcm y\u00f6nleriyle okuyucusuna sunabilmi\u015f. \u00d6te yandan Viktorya d\u00f6nemi romanlar\u0131 i\u00e7in \u015fimdiki zaman\u0131 anlatan tarihi romanlar yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da size s\u00f6ylemeliyim. \u00d6rne\u011fin Vanity Fair<\/em>‘i an\u0131msayal\u0131m. Thackery bu roman\u0131 1840’larda yazm\u0131\u015f. Fakat kulland\u0131\u011f\u0131 n\u00fckteli dil ile nostaljik bir hava yakalamay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f. Hen\u00fcz okuma \u015ferefine eri\u015femedi\u011fim Middlemarc<\/em>h’ta da benzer bir durum varm\u0131\u015f diyorlar. G\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n

Modern yazarlar\u0131n anlatmay\u0131 en sevdi\u011fi konulardan biri de yak\u0131n tarihli ge\u00e7mi\u015f zamand\u0131r. Fay Weldon, Female Friends<\/em>‘te bunu yapmaz m\u0131? Fakat, John Fowles ve Frans\u0131z Te\u011fmenin Kad\u0131n\u0131<\/em>‘nda bamba\u015fka bir \u015fey var. Modern bir yazar, Charles Dickens ya da Thomas Hardy ile a\u015f\u0131k atarak yak\u0131n tarihi bir tarafa b\u0131rak\u0131p 19. y\u00fczy\u0131l insanlar\u0131n\u0131 anlatmaya cesaret ediyor ve bunda ba\u015far\u0131l\u0131 oluyor. \u0130\u015fte bamba\u015fkal\u0131k tam da burada.<\/p>\n

Roman\u0131n ilk paragraflar\u0131n\u0131 okudu\u011funuzda dikkatinizi bu eserin ne zaman yaz\u0131lm\u0131\u015f olabilece\u011fine dair bir tahmin y\u00fcr\u00fctemiyor olman\u0131z \u00e7ekiyor. Peki ama Fowles bunu nas\u0131l sa\u011flam\u0131\u015f? Bir kere bal\u0131k\u00e7\u0131lar, onlar\u0131n a\u011flar\u0131, istakozlar ve tekneler gibi nispeten zaman ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015feylerden bahsederek. Ama daha \u00f6nemlisi anlat\u0131\u015f\u0131nda 200 y\u0131ll\u0131k yaz\u0131 gelene\u011fine ait farkl\u0131 tarzlara rastlayabiliyorsunuz. Manzara, roman\u0131n kahramanlar\u0131ndan biri olan Charles’\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla verilmi\u015f -ki Charles’\u0131n en bask\u0131n \u00f6zelli\u011fi kelimenin tam manas\u0131yla d\u00f6neminin adam\u0131 olmas\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bir s\u00fcre sonra Fowles bizlerle olaylar\u0131n 1867’de yani roman\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemden yakla\u015f\u0131k 100 sene \u00f6ncesinde ge\u00e7ti\u011fi bilgisini payla\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle karakterlerin k\u0131yafetlerini ba\u015far\u0131yla detayland\u0131rabilmesi dikkat \u00e7ekiyor. Derken farkl\u0131 bir yola giriyor ve bir paragraftan di\u011ferine de\u011fi\u015fen yorumlarla bize hem g\u00fcn\u00fcm\u00fcz hem de o g\u00fcnlere ait bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 sunuyor. \u015eunu demek istiyorum: Hem bir yirmi birinci y\u00fczy\u0131l insan\u0131 olarak “Ne var ki bunda? Amma da abart\u0131yorlar” diyorsunuz hem de bir on dokuzuncu y\u00fczy\u0131l kuralc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinize yap\u0131\u015f\u0131yor ve “B\u00f6yle rezalet g\u00f6rmedim. Charles her \u015feyi hemen d\u00fczeltmeli” diye ortal\u0131\u011f\u0131 aya\u011fa kald\u0131rabiliyorsunuz. San\u0131r\u0131m, roman\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 say\u0131lmas\u0131n\u0131n sebebi tam olarak bu. Elbette ki Fowles’un anlatt\u0131\u011f\u0131 zamandaki insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131, k\u00fclt\u00fcrleri, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131, g\u00fcndelik al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 titiz ara\u015ft\u0131rmay\u0131 takdir etmeden ve dahas\u0131 Thomas Hardy, Charles Darwin, Matthew Arnold, Lord Tennyson gibi 19. y\u00fczy\u0131l ki\u015filerinin eser ve fikirlerini incelikli bir \u015fekilde aralara serpi\u015ftirmeyi bilmesini alk\u0131\u015flamadan bu yaz\u0131y\u0131 bitirecek de\u011filim. Yoksa \u00f6yle mi sand\u0131n\u0131z?<\/p>\n

Bir sonraki yaz\u0131m\u0131zda Charles Dickens ve Jane Austen ile “Havalar” mevzusunu i\u015fleyece\u011fiz. Buna ad\u0131m kadar eminim \u00e7\u00fcnk\u00fc: “Seni yendim Charles Dickens. Seni yendim!”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada bir a\u00e7\u0131klama var. John Fowles, okudu\u011fum ilk g\u00fcnden beri aram\u0131zda gizli bir \u015feylerin oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m yazarlardan biri oldu. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frendi\u011fim g\u00fcn \u00e7ok ac\u0131 ba\u015fka bir \u015feyi daha fark etmi\u015ftim: Fowles’un art\u0131k yeni bir kitab\u0131n\u0131\/yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyamayacakt\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015feyi \u00e7oktan bitirmi\u015ftim. San\u0131r\u0131m sevdi\u011fim yazarlar\u0131n en az\u0131ndan bir kitab\u0131n\u0131 bekletme huyunu da bu y\u00fcrek yakan fark edi\u015fin ard\u0131ndan edinmi\u015f oldum. Projede ismini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde de y\u0131llar \u00f6nce okudu\u011fum Frans\u0131z Te\u011fmenin Kad\u0131n\u0131‘n\u0131 bir kere daha elime alaca\u011f\u0131m i\u00e7in \u00e7ok sevindim (Sevinmedi\u011fim isimler de oldu. Onlara da gelece\u011fiz).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[105,244,243,246,107,245,144,143],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/872"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=872"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3653,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/872\/revisions\/3653"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}