{"id":921,"date":"2010-11-21T10:12:46","date_gmt":"2010-11-21T15:12:46","guid":{"rendered":"http:\/\/guzelonlu.com\/blog\/?p=921"},"modified":"2015-07-29T09:07:36","modified_gmt":"2015-07-29T07:07:36","slug":"18-hafta-beckett-ve-aporia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/18-hafta-beckett-ve-aporia\/","title":{"rendered":"18. hafta: Beckett ve aporia"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada<\/a> bir a\u00e7\u0131klama var.<\/p><\/blockquote>\n

Aslen Yunanca bir kelime olan aporia, “yolu olmayan yol\/\u00e7\u0131kmaz yol” manas\u0131na geliyor. Klasik yaz\u0131 sanat\u0131nda ise yazar\u0131n bir durumun ger\u00e7ekli\u011fi hakk\u0131nda d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u015f\u00fcpheyi anlatmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir terim. Me\u015fhur “olmak ya da olmamak” ifadesinin retorikteki aporian\u0131n en \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biri oldu\u011funu s\u00f6ylesem eminim hi\u00e7biriniz \u015fa\u015f\u0131rmazs\u0131n\u0131z. Aporia ayn\u0131 zamanda kurgu edebiyatta yazarlar\u0131n okuyucular\u0131n\u0131 merakta b\u0131rakmak i\u00e7in \u00e7ok s\u0131k kulland\u0131klar\u0131 bir y\u00f6ntem. Genellikle de “aposiopesis” yani \u00fc\u00e7 noktayla sonlanan yar\u0131m kalm\u0131\u015f c\u00fcmlelerle birlikte iyi bir ikili olduklar\u0131na inan\u0131l\u0131yor. Bu metoda s\u0131k ba\u015fvuran isimlerden biri Joseph Conrad. Projede de yer alan Heart of Darkness<\/em>‘a s\u0131ra geldi\u011finde roman\u0131n aporia+aposiopesis kullan\u0131m\u0131na dair \u00f6rnekler i\u00e7erdi\u011fini de g\u00f6rece\u011fiz ve bunu hi\u00e7 yad\u0131rgamayaca\u011f\u0131z. O zamana kadar hakk\u0131nda konu\u015fmaktan b\u0131kmad\u0131\u011f\u0131m Frans\u0131z Te\u011fmenin Kad\u0131n\u0131<\/em> ve onun art\u0131k sizin i\u00e7in de me\u015fhur olmu\u015f, ailemizin sahnesi John Fowles-Charles kar\u015f\u0131la\u015fma an\u0131yla idare edelim. Trende kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oturduklar\u0131 Charles’\u0131 izleyen Fowles, hik\u00e2yenin gelece\u011finin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilememektedir ve bunu okuyucuyu \u015fu \u015fekilde merakland\u0131rarak dile getirir: “Now the question I am asking, as I stare at Charles is… What the devil am I going to do with you?”<\/p>\n

Mevzu Samuel Beckett olunca sadece ilk kez 1952 y\u0131l\u0131nda L’Innommable<\/em> ismiyle yay\u0131mlanan Adland\u0131r\u0131lamayan<\/em> de\u011fil, son d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fundaki aporian\u0131n tamamen kendine \u00f6zg\u00fc oldu\u011funu g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 ile iddia edebiliriz. Ayn\u0131 zamanda bir bilin\u00e7 ak\u0131\u015f\u0131<\/a> roman\u0131 olan Adland\u0131r\u0131lamayan<\/em>, Joyce’un Ulysses<\/em>‘i gibi bu t\u00fcr\u00fcn \u00f6nemli \u00f6rneklerinden de \u00e7ok farkl\u0131 bir noktada yer al\u0131r. Ulysses<\/em>‘te Dublin’in \u0131\u015f\u0131klar\u0131, sesleri, kokusu, insanlar\u0131n\u0131n tela\u015f\u0131 ve dahas\u0131 karakterlerin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, an\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Oysa Adland\u0131r\u0131lamayan<\/em>‘da elimizdeki tek \u015fey bir anlat\u0131c\u0131d\u0131r. Bu ki\u015fi bir olay ya da hik\u00e2ye anlatmaz. Kafas\u0131ndakileri bizimle oldu\u011fu gibi payla\u015f\u0131r. Arada susar, sessizle\u015fir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 ya da evrendeki yerini bile anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu anlat\u0131c\u0131n\u0131n s\u00f6ylediklerinde kesinlik yoktur. S\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeyen bir belirsizli\u011fin ya da karanl\u0131k bir bo\u015flu\u011fun i\u00e7inde oturan kahraman, zaman zaman yazar\u0131n di\u011fer romanlar\u0131ndaki baz\u0131 karakterleri g\u00f6rmektedir. Bu karakterler anlat\u0131c\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7evresinde dola\u015f\u0131yor olabilirler. \u00d6te yandan anlat\u0131c\u0131m\u0131z\u0131n onlar\u0131n \u00e7evresinde dola\u015f\u0131yor olmas\u0131 da ihtimal dahilindedir. Kahraman\u0131m\u0131z g\u00f6zlerinin a\u00e7\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6zya\u015flar\u0131 durdurulamaz bir \u015fekilde tam da o g\u00f6zlerden akmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sizce bu gizemli anlat\u0131c\u0131 nerededir? Cehennemde olabilir, bir huzurevinde olabilir, bir ak\u0131l hastanesinde olabilir ya da belki de insanl\u0131kla ilgili s\u00f6yleyecek hi\u00e7bir \u015feyi kalmam\u0131\u015f bir yazar\u0131n kafas\u0131n\u0131n i\u00e7indedir. Peki bu durumlar\u0131n hepsi de do\u011fru olamaz m\u0131? Anlat\u0131c\u0131n\u0131n nerede oldu\u011fundan emin olamasak da Adland\u0131r\u0131lamayan<\/em>‘\u0131n Roland Barthes’\u0131n “zero degree of writing” dedi\u011fi noktada bulundu\u011fundan \u015f\u00fcphe duymuyoruz. \u0130nsano\u011flunun karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n s\u00fcslemelerden ka\u00e7\u0131n\u0131larak okuyucuya sunuldu\u011fu ve yazar\u0131n\u0131n telafisi olmayan bir d\u00fcr\u00fcstl\u00fck i\u00e7erisinde oldu\u011fu roman, bu \u00f6zellikleri ile edebiyat\u0131 ma\u011flup etmeyi ba\u015far\u0131yor.<\/p>\n

Adland\u0131r\u0131lamayan<\/em>‘\u0131n anlat\u0131m\u0131nda bir ilerlemeden ziyade \u00e7o\u011falma var. S\u00f6ylenenden hemen sonra kurulan c\u00fcmle \u00f6nce geleni h\u00fck\u00fcms\u00fcz k\u0131l\u0131yor. Yani sanki \u00f6nce bir ad\u0131m ileri gidiyor daha sonra ise geri geliyor gibiyiz. Z\u0131t ifadeler “ama”, “fakat”, “\u00f6te yandan” gibi ba\u011fla\u00e7larla de\u011fil sadece virg\u00fclle birbirlerinden ayr\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

“I seem to speak, it is not I, about me, it is not about me” c\u00fcmlesi ile “konu\u015fan ben” ile “konu\u015fturulan ben”in birbirinden farkl\u0131 olabilece\u011fini vurguluyan Beckett, uzun y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen kurgusal otobiyografideki h\u00fcmanist gelene\u011fe de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ve dahas\u0131 bu c\u00fcmleden birka\u00e7 sat\u0131r sonra en g\u00fczel aporia \u00f6rneklerinden birini aporian\u0131n bizzat kendisini kullanarak \u015fu \u015fekilde veriyor: “What am I to do, what shall I do, what should I do, in my situation, how proceed? By aporia pure and simple? […] I should mention before going any further, any further on, that I say aporia without knowing what it means.”<\/p>\n

David Lodge’a g\u00f6re “There must be other shifts. Otherwise it would be quite hopeless. But it is quite hopeless” gibi kasvetli bir karamsarl\u0131k ve kat\u0131 y\u00fcrekli bir g\u00fcvensizlik i\u00e7eren c\u00fcmlelere sahip bu romanla ilgili en ola\u011fan\u00fcst\u00fc durum kitab\u0131 okudu\u011funuzda onu komik ve etkileyici bulman\u0131z. \u0130nsan ruhunun her \u015feye ra\u011fmen devam edebilmesinde ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesinde sizce de ironik bir yan yok mu? Ya da Adland\u0131r\u0131lamayan<\/em>‘\u0131n \u00fcnl\u00fc sonuyla \u015f\u00f6yle mi demeliyim: “you must go on, I can’t go on, I’ll go on”.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

[Bu yaz\u0131da kullan\u0131lan Samuel Beckett foto\u011fraflar\u0131n\u0131n telif haklar\u0131 foto\u011fraflar\u0131 \u00e7eken foto\u011fraf\u00e7\u0131lara aittir. G\u00fczelonlu’da bilgilendirme amac\u0131yla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.]<\/span><\/h5>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu da nedir diyenler i\u00e7in \u015furada bir a\u00e7\u0131klama var. Aslen Yunanca bir kelime olan aporia, “yolu olmayan yol\/\u00e7\u0131kmaz yol” manas\u0131na geliyor. Klasik yaz\u0131 sanat\u0131nda ise yazar\u0131n bir durumun ger\u00e7ekli\u011fi hakk\u0131nda d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u015f\u00fcpheyi anlatmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir terim. Me\u015fhur “olmak ya da olmamak” ifadesinin retorikteki aporian\u0131n en \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biri oldu\u011funu s\u00f6ylesem eminim hi\u00e7biriniz \u015fa\u015f\u0131rmazs\u0131n\u0131z. Aporia ayn\u0131 zamanda kurgu edebiyatta yazarlar\u0131n okuyucular\u0131n\u0131 merakta b\u0131rakmak i\u00e7in \u00e7ok s\u0131k kulland\u0131klar\u0131 bir y\u00f6ntem. Genellikle de “aposiopesis” yani \u00fc\u00e7 noktayla sonlanan yar\u0131m kalm\u0131\u015f c\u00fcmlelerle birlikte iyi bir ikili olduklar\u0131na inan\u0131l\u0131yor. Bu metoda s\u0131k ba\u015fvuran isimlerden biri Joseph Conrad. Projede de yer alan Heart of Darkness‘a s\u0131ra geldi\u011finde roman\u0131n aporia+aposiopesis kullan\u0131m\u0131na dair \u00f6rnekler i\u00e7erdi\u011fini de g\u00f6rece\u011fiz ve bunu hi\u00e7 yad\u0131rgamayaca\u011f\u0131z. O zamana kadar hakk\u0131nda konu\u015fmaktan b\u0131kmad\u0131\u011f\u0131m Frans\u0131z Te\u011fmenin Kad\u0131n\u0131 ve onun art\u0131k sizin i\u00e7in de me\u015fhur olmu\u015f, ailemizin sahnesi John Fowles-Charles kar\u015f\u0131la\u015fma an\u0131yla idare edelim. Trende kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oturduklar\u0131 Charles’\u0131 izleyen Fowles, hik\u00e2yenin gelece\u011finin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilememektedir ve bunu okuyucuyu \u015fu \u015fekilde merakland\u0131rarak dile getirir: “Now the question I am asking, as I stare at Charles is… What the devil am I going to do with you?”<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3799,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[251,252,105,254,57,107,253],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921"}],"collection":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=921"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3645,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/921\/revisions\/3645"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3799"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/guzelonlu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}